Cách làm giảm đau dạ dày cho bà bầu: Làm gì an toàn và khi nào cần khám?

Cách làm giảm đau dạ dày cho bà bầu là một trong những thắc mắc của nhiều mẹ bầu. Nếu thường xuyên ợ nóng, khó tiêu, đầy bụng hoặc đau thượng vị nhẹ, mẹ bầu có thể điều chỉnh phương pháp ăn để tránh khiến triệu chứng nặng hơn. Tuy nhiên, đau thượng vị hay đau bụng trong thai kỳ không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ dạ dày. Nếu cơn đau dữ dội, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác, bà bầu cần được đánh giá y tế thay vì tự xử lý tại nhà. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn các biện pháp không dùng thuốc, những lưu ý khi sử dụng thuốc dạ dày và các dấu hiệu cảnh báo cần đi khám. Cùng theo dõi nhé!

Bà bầu đau dạ dày phải làm sao trước tiên?

Trước tiên, bà bầu nên bình tĩnh và xem xét: cơn đau nằm ở đâu, mức độ đau, kéo dài bao lâu, đang ở tuần thai nào và có kèm ra máu, đau đầu, nhìn mờ, phù, khó thở, chóng mặt hoặc ngất hay không. Việc này giúp nhận biết trường hợp có thể theo dõi triệu chứng và trường hợp cần được đánh giá y tế sớm.

“Đau dạ dày” là đau ở đâu và có triệu chứng gì?

“Đau dạ dày” là cách gọi phổ biến khi cảm thấy khó chịu ở vùng bụng trên, nhưng không phải một chẩn đoán chỉ dựa vào vị trí đau. 

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) trong “Indigestion and heartburn in pregnancy” (Chứng khó tiêu và ợ nóng trong thai kỳ) cho biết ợ nóng và khó tiêu thường gặp trong thai kỳ, với các triệu chứng thường xuất hiện sau khi ăn hoặc uống. Vì vậy, trước khi tìm cách giảm đau, bà bầu nên xác định rõ mình đang gặp triệu chứng nào?

Cụ thể, bà bầu nên chú ý một số đặc điểm của cơn đau:

• Đau ở đâu? Trên rốn, giữa bụng, bụng dưới hay lệch sang một bên?
• Đau mức độ nào? Âm ỉ, nhẹ hay dữ dội?
• Đau xuất hiện khi nào? Có liên quan đến bữa ăn và có giảm khi nghỉ không?
• Có triệu chứng tiêu hóa đi kèm không? Nóng rát sau xương ức, ợ chua, đầy hoặc nặng bụng sau ăn, thức ăn trào lên miệng có thể phù hợp hơn với ợ nóng, trào ngược hoặc khó tiêu.
• Có dấu hiệu khác không? Chẳng hạn nôn hoặc ra máu âm đạo.
• Đang ở tuần thai bao nhiêu? Tuổi thai là thông tin quan trọng khi đánh giá đau bụng ở phụ nữ mang thai.

Việc mô tả rõ các đặc điểm trên giúp định hướng triệu chứng tốt hơn, bởi đau bụng trong thai kỳ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác ngoài dạ dày.

Nếu đang ở đầu thai kỳ, dấu hiệu nào cần chú ý?

Ở giai đoạn đầu thai kỳ, mẹ bầu khi bị đau bụng không nên mặc định là đau dạ dày, đặc biệt khi cơn đau xuất hiện cùng những dấu hiệu bất thường như:

• Ra máu âm đạo.
• Đau bụng hoặc vùng chậu, nhất là đau rõ một bên.
• Đau ở vai.
• Chóng mặt, cảm giác yếu hoặc ngất.

Đại học Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) trong “Ectopic Pregnancy” mô tả đau bụng hoặc vùng chậu và ra máu âm đạo bất thường có thể xuất hiện ở thai ngoài tử cung. 

Khi tình trạng tiến triển nghiêm trọng, người bệnh có thể đau dữ dội, đau vai, yếu, chóng mặt hoặc ngất… lúc này việc trì hoãn thăm khám để thử các mẹo giảm đau tại nhà có thể không an toàn. Mặc dù những biểu hiện này không có nghĩa chắc chắn là thai ngoài tử cung, nhưng cần được nhân viên y tế đánh giá để xác định nguyên nhân.

Sau 20 tuần, đau vùng bụng trên nào cần chú ý?

Sau 20 tuần thai kỳ, bà bầu cần chú ý nếu thấy các cơn đau vùng bụng trên, đặc biệt khi cơn đau dữ dội, kéo dài cùng các biểu hiện khác như:

• Đau đầu không hết.
• Nhìn thấy đốm sáng hoặc thay đổi thị lực.
• Phù mặt hoặc tay.
• Khó thở.
• Buồn nôn, nôn xuất hiện trong nửa sau thai kỳ.

Trong nghiên cứu “Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy” của ACOG chia sẻ, tiền sản giật có thể gây đau vùng bụng trên hoặc vai, cùng với đau đầu dai dẳng, thay đổi thị lực, phù mặt/tay và khó thở. Đây là những triệu chứng cần được đánh giá y tế, thay vì tự xác định nguyên nhân tại nhà.

Vì vậy, không nên giải thích mọi cơn đau vùng trên bụng ở cuối thai kỳ bằng “thai lớn chèn dạ dày”. Nếu bị đau nhiều, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu trên, bà bầu nên liên hệ cơ sở chăm sóc sản khoa để được kiểm tra thay vì tự dùng thuốc dạ dày hoặc chờ triệu chứng tự hết.

Phân loại nhanh trước khi tự xử lý

Lưu ý: Bảng trên chỉ giúp nhận diện mức độ cần chú ý, không dùng để tự chẩn đoán nguyên nhân đau bụng trong thai kỳ. 

Những triệu chứng nào thường gặp ở ợ nóng và khó tiêu khi mang thai?

NHS cho biết, ợ nóng và khó tiêu thường gặp trong thai kỳ và thường liên quan đến ăn uống. Biểu hiện cụ thể gồm nóng rát sau xương ức, đầy hoặc nặng bụng, ợ hơi, buồn nôn và thức ăn hoặc dịch dạ dày trào lên. 

Ợ nóng và trào ngược thường biểu hiện thế nào?

Ợ nóng thường mang lại cảm giác nóng rát râm rỉ ở ngực, ngay phía sau xương ức, đôi khi kèm theo vị chua ở cổ họng hoặc cảm giác thức ăn, dịch vị dội ngược lên miệng. Đặc biệt, tình trạng này dễ bùng phát hoặc trở nên khó chịu hơn sau các bữa ăn. 

Với các mẹ bầu, cảm giác nóng rát và trào ngược này thường có xu hướng tăng lên khi nằm xuống, nhất là nếu vừa ăn xong đã ngả lưng. Do đó, việc chú ý thời điểm xuất hiện triệu chứng cùng thói quen ăn uống, tư thế nằm sẽ giúp bạn dễ dàng theo dõi và kiểm soát tình trạng này tốt hơn.

Đầy bụng và khó tiêu có thể biểu hiện thế nào?

Khó tiêu khi mang thai có thể biểu hiện theo nhiều cách, thường dễ nhận thấy hơn trong hoặc sau bữa ăn. Cụ thể:

• Cảm giác đầy bụng: Bà bầu có thể cảm thấy bụng đầy, căng tức sau khi ăn, có thể xuất hiện ngay cả khi không ăn quá nhiều.
• Nặng bụng: Vùng bụng cảm giác nặng nề, khó chịu sau bữa ăn. Triệu chứng thường được mô tả là ăn xong thấy “ì” hoặc không thoải mái.
• Chướng bụng: Bụng cảm giác căng hoặc nhiều hơi hơn bình thường, có thể đi kèm cảm giác khó chịu và muốn ợ hơi.
• Ợ hơi: Bà bầu có thể ợ hơi nhiều hơn, nhất là sau khi ăn hoặc uống. Đây cũng là một trong những biểu hiện được ghi nhận ở người bị khó tiêu trong thai kỳ.
• No khó chịu sau ăn: Một số người cảm thấy no và khó chịu rõ sau bữa ăn. Tuy nhiên, biểu hiện này cùng các triệu chứng trên chỉ giúp nhận diện tình trạng khó tiêu, không đủ để kết luận bà bầu bị bệnh dạ dày.

Vì sao mang thai dễ gặp ợ nóng và khó tiêu?

NHS chia sẻ, ợ nóng và khó tiêu trong thai kỳ có thể liên quan đến thay đổi hormone và sự phát triển của thai tạo áp lực lên dạ dày. Các triệu chứng cũng thường gặp hơn từ khoảng tuần 12 trở đi.

Có thể hiểu đơn giản rằng, thay đổi hormone trong thai kỳ có thể làm cơ thắt giữa thực quản và dạ dày giãn hơn, khiến dịch dạ dày dễ đi ngược lên thực quản và gây cảm giác nóng rát.

Khi thai phát triển lớn hơn, áp lực lên dạ dày cũng tăng và có thể khiến tình trạng trào ngược, đầy bụng hoặc khó tiêu trở nên rõ hơn.

Đây là những thay đổi có thể góp phần gây triệu chứng trong thai kỳ, nhưng không có nghĩa mọi cơn đau vùng thượng vị ở bà bầu đều do ợ nóng hoặc khó tiêu. Vị trí đau, mức độ đau, tuổi thai và các dấu hiệu đi kèm vẫn cần được xem xét.

Buồn nôn có phải đau dạ dày không?

Không nhất thiết. Buồn nôn và nôn là 2 triệu chứng rất thường gặp trong thai kỳ, đặc biệt ở giai đoạn đầu, và có thể liên quan đến ốm nghén thay vì bệnh lý ở dạ dày.

Theo ACOG chia sẻ trong “Morning Sickness: Nausea and Vomiting of Pregnancy”, buồn nôn và nôn trong thai kỳ thường bắt đầu trước tuần thứ 9. Nếu triệu chứng lần đầu xuất hiện sau tuần 9 hoặc đi kèm đau bụng, sốt, đau đầu hay các biểu hiện bất thường khác, bác sĩ có thể cần xem xét những nguyên nhân khác.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào triệu chứng buồn nôn để kết luận bà bầu đang bị đau dạ dày. Trong trường hợp nôn nhiều đến mức không giữ được thức ăn hoặc nước, bà bầu cũng nên liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá, điều quan trọng là đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ bầu và thai nhi.

5 cách làm giảm ợ nóng, khó tiêu cho bà bầu khi triệu chứng nhẹ

Với các trường hợp nhẹ nghi do ợ nóng hoặc rối loạn tiêu hóa thai kỳ, mẹ bầu nên chủ động điều chỉnh từ lối sống: chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày, nhận biết và hạn chế các nhóm thực phẩm dễ gây kích ứng, không ngả lưng ngay sau bữa ăn và duy trì tư thế ngủ phù hợp… 

Đây đều là những thay đổi căn bản trong sinh hoạt và dinh dưỡng được NHS khuyến nghị nhằm kiểm soát tình trạng ợ nóng, khó tiêu ở bà bầu. 

Ăn lượng nhỏ hơn mỗi bữa

Khi ăn quá no, bà bầu có thể cảm thấy đầy bụng, khó tiêu hoặc ợ nóng rõ hơn. NHS chia sẻ mẹ ăn các bữa nhỏ hơn và thường xuyên hơn thay vì ba bữa lớn có thể giúp giảm khó tiêu trong thai kỳ. 

Theo đó, nếu mẹ thường khó chịu sau những bữa ăn lớn, hãy thử:

• Giảm lượng thức ăn mỗi bữa: Ăn vừa đủ, tránh cố ăn quá no.
• Phân bổ lại các bữa trong ngày: Có thể ăn những bữa nhỏ hơn và thường xuyên hơn nếu mẹ cảm thấy dễ chịu.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể: Điều chỉnh lượng ăn dựa trên mức độ no và các triệu chứng xuất hiện sau bữa ăn.

Lưu ý: Không có quy định mọi bà bầu phải ăn đúng 5 – 6 bữa/ngày hoặc giảm còn một nửa khẩu phần. Quan trọng là tránh ăn quá no và điều chỉnh lượng ăn phù hợp với khả năng dung nạp của bản thân.

Theo dõi món nào làm ợ nóng nặng hơn

Thay vì kiêng khem quá nhiều, bà bầu nên chú ý những thực phẩm khiến triệu chứng của mình rõ hơn. 

Trong hướng dẫn về ợ nóng và khó tiêu khi mang thai (Indigestion and heartburn in pregnancy) NHS khuyến nghị nên giảm đồ uống chứa caffeine, thực phẩm nhiều chất béo và món cay, vì chúng có thể làm triệu chứng nặng hơn. Nên nếu thường ợ nóng hoặc khó chịu sau khi dùng những thực phẩm này, mẹ bầu có thể giảm lượng và tiếp tục theo dõi phản ứng của cơ thể.

Một cách đơn giản là ghi lại trong vài ngày:

• Đã ăn gì? Ghi những món chính trong bữa.
• Ăn bao nhiêu? Chú ý những lần ăn nhiều hơn bình thường.
• Ăn lúc nào? Đặc biệt với bữa tối hoặc bữa gần giờ ngủ.
• Sau ăn có triệu chứng gì? Ví dụ ợ nóng, đầy bụng, ợ chua hoặc trào ngược.

Cách theo dõi này giúp tìm ra yếu tố làm triệu chứng tăng ở từng người, thay vì mặc định mọi bà bầu phải kiêng cùng một nhóm thực phẩm.

Không nằm ngay sau khi ăn

Sau bữa ăn, bà bầu nên giữ tư thế ngồi hoặc đứng thẳng thay vì nằm xuống ngay, đặc biệt nếu thường bị ợ nóng hoặc trào ngược sau ăn. Không cần bắt buộc phải đi bộ hay duy trì tư thế này trong một khoảng thời gian cố định.

NHS cũng khuyến nghị ngồi thẳng khi ăn và sau bữa ăn, nếu triệu chứng thường xuất hiện về đêm, hãy tránh ăn trong khoảng 3 giờ trước khi đi ngủ.

Vì vậy, bà bầu có thể điều chỉnh thời gian bữa tối và hạn chế ăn quá sát giờ ngủ để giảm nguy cơ ợ nóng về đêm.

Điều chỉnh tư thế khi ngủ nếu triệu chứng về đêm

Nếu ợ nóng thường xuất hiện vào ban đêm, bà bầu có thể thử một số điều chỉnh sau:

• Nâng phần đầu và vai khi nằm: Tư thế này có thể giúp hạn chế dịch dạ dày trào ngược lên trong lúc ngủ.
• Thử nằm nghiêng bên trái: Nếu cảm thấy thoải mái, tư thế này cũng có thể giúp giảm ợ nóng về đêm.

Lưu ý: Không cần kê gối theo một độ cao cố định. Nằm nghiêng trái cũng chỉ là biện pháp hỗ trợ giảm ợ nóng, không phải cách điều trị hay “chữa đau dạ dày”.

Uống đủ nước nhưng không coi nước là thuốc giảm axit

Bà bầu nên duy trì đủ nước trong ngày, đặc biệt khi cảm thấy buồn nôn hoặc nôn. Có thể chia thành nhiều lần uống thay vì cố uống một lượng lớn cùng lúc nếu điều này khiến bụng đầy hoặc khó chịu hơn.

Tuy nhiên, uống nước không phải là cách trung hòa hay điều trị tình trạng tăng axit dạ dày. Vì vậy, không cần cố uống thật nhiều nước với mục đích giảm ợ nóng hoặc khó tiêu.

Trong trường hợp nôn nhiều, không thể giữ được thức ăn hoặc nước, mẹ bầu cần liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá, thay vì chỉ cố gắng bổ sung thêm nước tại nhà.

Không nên coi những mẹo này là “thuốc trị đau dạ dày”

Một số mẹo dân gian thường được truyền miệng để giảm đau dạ dày hoặc ợ nóng, nhưng không nên xem chúng là phương pháp điều trị trong thai kỳ. Bà bầu cần lưu ý:

• Bánh mì: Không cho rằng bánh mì có tác dụng “hút” hoặc loại bỏ axit dạ dày.
• Cháo: Có thể là món ăn dễ dùng với một số người, nhưng không có nghĩa cháo tạo “màng bảo vệ” hay điều trị tổn thương dạ dày.
• Nước ấm: Có thể uống nếu cảm thấy dễ chịu, nhưng không nên coi nước ấm là cách trung hòa hoặc làm giảm axit dạ dày.
• Trà hoa cúc: Không mặc định các loại trà thảo mộc đều an toàn cho mọi phụ nữ mang thai.
• Bạc hà: Không dùng như một mẹo giảm trào ngược. Ở một số người, bạc hà có thể khiến tình trạng ợ nóng trở nên rõ hơn.
• Massage bụng: Không phải biện pháp điều trị đau dạ dày, ợ nóng hoặc khó tiêu trong thai kỳ.
• Chườm nóng: Không nên coi đây là biện pháp chính để xử lý cơn đau bụng được cho là do “co thắt dạ dày”.
• Men vi sinh: Không phải thuốc điều trị đau dạ dày hay ợ nóng và không nên tự bổ sung chỉ với mục đích giảm các triệu chứng này.

Bà bầu đau dạ dày nên ăn gì và hạn chế gì?

Không có một thực phẩm riêng lẻ nào nên được coi là thuốc chữa đau dạ dày trong thai kỳ. Nếu triệu chứng chủ yếu là ợ nóng hoặc khó tiêu, bà bầu nên ăn lượng vừa phải, duy trì chế độ ăn cân đối và theo dõi những món khiến triệu chứng của bản thân nặng hơn để điều chỉnh.

Khi khó tiêu nên ăn như thế nào?

Khi bị đầy bụng hoặc khó tiêu, bà bầu nên chú ý cách ăn và lượng thức ăn trong mỗi bữa thay vì tìm một món cụ thể để “chữa dạ dày”, bao gồm:

• Ăn lượng vừa phải: Tránh cố ăn quá no, đặc biệt nếu bữa ăn lớn thường khiến đầy bụng hoặc ợ nóng tăng lên.
• Ăn từ từ: Ăn chậm và chú ý cảm giác no, khó chịu trong và sau bữa ăn.
• Chọn món bản thân dung nạp tốt: Ưu tiên thực phẩm không khiến ợ nóng, đầy bụng hoặc khó tiêu rõ hơn.
• Duy trì chế độ ăn đa dạng: Không nên vì khó tiêu mà chỉ ăn cháo, bánh mì, chuối hoặc một vài món được truyền miệng là “tốt cho dạ dày”.

Có cần kiêng đồ cay, nhiều dầu mỡ và caffeine?

Có thể giảm nếu những thực phẩm này làm triệu chứng của bà bầu nặng hơn, nhưng không nên mặc định rằng đồ cay hay thực phẩm nhiều dầu mỡ sẽ gây viêm hoặc loét dạ dày trong thai kỳ.

Theo NHS khuyến nghị trong “Foods to avoid in pregnancy” rằng nên giảm đồ uống chứa caffeine cũng như thực phẩm nhiều chất béo hoặc cay vì việc điều chỉnh các nhóm này có thể giúp giảm triệu chứng. Đặc biệt, Riêng caffeine còn cần được kiểm soát vì lý do an toàn thai kỳ.

Do đó, thay vì kiêng hoàn toàn, bà bầu có thể quan sát phản ứng sau mỗi lần sử dụng. Nếu một món thường xuyên khiến ợ nóng, ợ chua hoặc khó chịu tăng lên, hãy thử giảm lượng hoặc tần suất và tiếp tục theo dõi.

Có phải kiêng hoàn toàn trái cây chua?

Bà bầu hoàn toàn không nhất thiết phải gạch tên mọi loại trái cây chua khỏi thực đơn. Yếu tố quyết định nằm ở việc cơ thể bạn phản ứng ra sao sau khi ăn.

• Nếu thấy ợ nóng, ợ chua tăng lên: Bạn nên giảm lại lượng ăn hoặc chuyển sang dùng loại quả khác phù hợp hơn, khiến bạn cảm thấy dễ chịu hơn sau khi ăn.
• Nếu cơ thể vẫn dễ chịu: Bạn cứ thoải mái thưởng thức mà không cần kiêng khem chỉ vì quả có vị chua.

Trên thực tế, việc ăn uống khi mang thai nên linh hoạt theo khả năng dung nạp của từng người, thay vì tự gò ép mình vào một danh sách thực phẩm cấm đoán chung chung.

Gừng có giúp giảm đau dạ dày không?

Gừng phù hợp hơn với mục đích hỗ trợ giảm buồn nôn trong thai kỳ, không nên coi là thuốc chữa đau dạ dày hoặc trào ngược.

Trong tài liệu “Morning Sickness: Nausea and Vomiting of Pregnancy” của Đại học Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), ghi nhận gừng dưới dạng trà gừng hoặc các sản phẩm chế biến sẵn như một giải pháp hỗ trợ giảm bớt cơn buồn nôn tương đối an toàn. 

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa gừng có tác dụng giảm axit hay điều trị ợ nóng, trào ngược. Vì vậy, không nên dùng gừng như một phương pháp điều trị dạ dày trong thai kỳ.

Trà hoa cúc và trà bạc hà có nên dùng để giảm đau?

Không nên coi “trà thảo mộc” là một nhóm mặc định an toàn cho mọi bà bầu, đồng thời cũng không nên sử dụng trà hoa cúc hoặc bạc hà như thuốc điều trị đau dạ dày hay trào ngược.

Theo Hướng dẫn Sử dụng thuốc khi mang thai (Medicines in pregnancy) từ NHS nhấn mạnh rằng một số sản phẩm thảo dược có thể tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe thai phụ và thai nhi. 

Bên cạnh đó, NHS cũng khuyến cáo trong chuyên đề “Foods to avoid in pregnancy” không nên uống quá 4 cốc trà thảo mộc mỗi ngày (bao gồm cả hoa cúc và bạc hà). 

Vì vậy, thay vì tìm đến trà thảo mộc như một giải pháp “chữa đau dạ dày”, các mẹ bầu nên ưu tiên điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt, đây mới là phương án hỗ trợ an toàn và bền vững hơn.

Thuốc đau dạ dày cho bà bầu có dùng được không?

Có những thuốc có thể được bác sĩ hoặc dược sĩ cân nhắc để giảm ợ nóng, trào ngược hoặc khó tiêu trong thai kỳ, nhưng không phải mọi thuốc dạ dày đều phù hợp với bà bầu. Việc lựa chọn cần dựa vào triệu chứng, tuổi thai, bệnh đang mắc và những thuốc hoặc thực phẩm bổ sung đang sử dụng.

Thuốc kháng acid là gì?

Thuốc kháng axit là nhóm thuốc giúp trung hòa axit dạ dày trong thời gian ngắn, từ đó có thể làm dịu ợ nóng hoặc khó tiêu liên quan đến axit.

Tuy nhiên, không phải thuốc trung hòa axit nào cũng có thành phần và mức độ phù hợp giống nhau đối với phụ nữ mang thai. 

Vì vậy, nếu cần mua thuốc không kê đơn, bà bầu nên:

• Nói rõ mình đang mang thai với bác sĩ hoặc dược sĩ.
• Cho biết các thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng để được kiểm tra tương tác và thời điểm sử dụng.
• Không tự chọn thuốc chỉ dựa trên quảng cáo hoặc kinh nghiệm của người khác.

Thuốc tạo lớp ngăn trào ngược là gì?

Thuốc tạo lớp ngăn trào ngược (alginate) giúp tạo một lớp ngăn trên bề mặt dịch trong dạ dày, từ đó hạn chế dịch axit trào ngược lên thực quản. Nhóm thuốc này chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng liên quan đến trào ngược.

Trong hướng dẫn Antenatal care (NG201), Viện Y tế và Chất lượng Điều trị Quốc gia Anh (NICE) cho biết có thể cân nhắc thuốc trung hòa axit (antacid) hoặc thuốc tạo lớp ngăn trào ngược (alginate) cho phụ nữ mang thai bị ợ nóng. NICE cũng lưu ý chưa có đủ cơ sở để đưa ra khuyến nghị cụ thể cho từng chế phẩm riêng lẻ.

Vì vậy, bà bầu nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn thuốc phù hợp thay vì tự mua theo tên thương hiệu.

Vì sao phải chú ý nếu đang uống sắt hoặc axit folic?

Theo hướng dẫn của NHS, không nên dùng thuốc trung hòa axit trong vòng 2 giờ trước hoặc sau khi uống sắt hoặc axit folic.

Lý do là nhóm thuốc này có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu các chất bổ sung trên. Vì vậy, khi cần dùng thuốc dạ dày, bà bầu nên:

• Cho bác sĩ hoặc dược sĩ biết mình đang uống sắt, axit folic và các sản phẩm bổ sung khác.
• Hỏi cách sắp xếp thời điểm uống phù hợp.
• Không tự uống các sản phẩm cùng lúc nếu chưa rõ có tương tác hay không.

Nếu thuốc xử lý tại chỗ chưa đủ thì sao?

Nếu đã điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt và dùng thuốc theo hướng dẫn nhưng triệu chứng vẫn không cải thiện, bà bầu không nên tự tăng liều hoặc đổi thuốc mà nên trao đổi với bác sĩ.

Bác sĩ có thể kê một loại thuốc khác nhằm giảm lượng axit do dạ dày tiết ra trong trường hợp thuốc trung hòa axit và thuốc tạo lớp ngăn trào ngược không cải thiện triệu chứng.

Một trong các nhóm có thể được bác sĩ cân nhắc là thuốc giảm tiết axit nhóm ức chế bơm proton (PPI). Theo BUMPS/UKTIS trong chuyên đề “Proton pump inhibitors (PPIs)” cho biết omeprazole là thuốc trong nhóm này được ưu tiên khi cần sử dụng trong thai kỳ vì hiện có nhiều thông tin hơn về độ an toàn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa bà bầu nên tự mua hoặc tự chuyển sang dùng thuốc giảm tiết axit.

Khi nào nên dừng ở biện pháp tại nhà, khi nào cần hỏi về thuốc?

Khi nào bà bầu đau vùng dạ dày cần đi khám?

Trong thai kỳ, đau vùng bụng trên hay vùng thượng vị không phải lúc nào cũng xuất phát từ dạ dày. Vì vậy, khi có các dấu hiệu dưới đây, không nên tiếp tục tự xử lý như một cơn ợ nóng hoặc khó tiêu thông thường mà cần được thăm khám hoặc hỗ trợ y tế:

• Đau dữ dội hoặc không giảm: Hướng dẫn về đau bụng trong thai kỳ của NHS xếp đau bụng dữ dội hoặc không hết sau khi nghỉ vào nhóm triệu chứng cần được kiểm tra. Đặc biệt, cần chú ý nếu đau đi kèm ra máu âm đạo, cơn co hoặc cảm giác bụng siết đều, đau lưng dưới hay rỉ dịch âm đạo.
• Ra máu âm đạo, đau một bên hoặc đau vai: Theo Đại học Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), thai ngoài tử cung có thể biểu hiện bằng ra máu âm đạo bất thường, đau bụng hoặc vùng chậu và đau quặn một bên. Nếu tình trạng trở nên nghiêm trọng, người bệnh có thể đau dữ dội, đau vai, yếu, chóng mặt hoặc ngất.
• Đau vùng bụng trên sau 20 tuần kèm đau đầu, nhìn mờ hoặc phù: NHS cho biết đây có thể là một biểu hiện của tiền sản giật, đặc biệt khi đi kèm đau đầu dữ dội, vấn đề về thị lực hoặc phù bàn chân, bàn tay và mặt. Khi xuất hiện nhóm triệu chứng này, bà bầu cần được đánh giá y tế.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen: NHS xếp nôn ra máu hoặc phân có màu đen như hắc ín vào nhóm triệu chứng cần đi khám vì có thể liên quan đến vấn đề nghiêm trọng hơn tình trạng khó tiêu đơn thuần.
• Nôn nhiều, không uống được nước hoặc giảm cân: Theo ACOG, nôn nghiêm trọng có thể dẫn đến mất nước. Những dấu hiệu cảnh báo gồm tiểu ít hoặc không tiểu được, không giữ được nước, chóng mặt hoặc ngất khi đứng lên. Tình trạng nôn kèm giảm cân cũng có thể cần điều trị y tế.
• Khó nuốt hoặc triệu chứng kéo dài dù đã điều chỉnh: NHS cũng khuyên đi khám khi xuất hiện khó nuốt, giảm cân, đau hoặc sưng vùng bụng, hoặc khi các biện pháp điều chỉnh chế độ ăn và lối sống không giúp kiểm soát triệu chứng.

Đồng thời, cần lưu ý không tự gọi mọi cơn đau là “đau dạ dày”. Cụ thể:

• Đau bụng trên: Không nên vội kết luận là viêm dạ dày.
• Nôn trong đầu thai kỳ: Không đồng nghĩa với đau dạ dày.
• Đau một bên kèm ra máu: Không nên xem đơn thuần là khó tiêu.
• Đau dưới sườn phải sau 20 tuần: Không nên mặc định do thai lớn chèn dạ dày.
• Đau đầu, nhìn mờ kèm đau bụng trên: Không nên tự xử lý như trào ngược.
• Nôn ra máu hoặc phân đen: Không nên coi chỉ là biểu hiện của ợ nóng.
• Đau bụng dữ dội: Không nên tự gắn nhãn “dạ dày co thắt” rồi tiếp tục điều trị tại nhà.

Nguyên tắc quan trọng: Khi triệu chứng khác với ợ nóng hoặc khó tiêu nhẹ thông thường, đặc biệt nếu đau dữ dội, kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu sản khoa bất thường, mẹ bầu cần ưu tiên đánh giá nguyên nhân thay vì tự dùng thuốc dạ dày.

Câu hỏi thường gặp

Bầu bị đau dạ dày phải làm sao?

Trước tiên cần xem cơn đau có phù hợp với ợ nóng/khó tiêu nhẹ hay đi kèm dấu hiệu cảnh báo thai kỳ. 

Với triệu chứng nhẹ có thể thử ăn lượng nhỏ hơn, tránh nằm sau ăn và giảm món làm triệu chứng nặng hơn. Nếu đau dữ dội, kéo dài hoặc kèm triệu chứng bất thường cần đi khám.

Cách làm giảm axit dạ dày cho bà bầu là gì?

Không nên cố “giảm axit” bằng bánh mì, cháo hoặc nước ấm. Nếu triệu chứng là ợ nóng/trào ngược, nên bắt đầu bằng điều chỉnh bữa ăn và tư thế; khi chưa đủ, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể tư vấn thuốc phù hợp với thai kỳ.

Thuốc đau dạ dày cho bà bầu có dùng được không?

Có một số nhóm thuốc có thể được cân nhắc trong thai kỳ, nhưng không phải mọi thuốc đều phù hợp. NICE khuyến nghị có thể cân nhắc thuốc trung hòa axit hoặc thuốc tạo lớp ngăn trào ngược với heartburn ở thai phụ; lựa chọn cụ thể nên được bác sĩ/dược sĩ xác nhận.

Thuốc đau bao tử cho bà bầu có giống thuốc trị trào ngược không?

Không nhất thiết. “Thuốc đau bao tử” là cách gọi rất rộng. Thuốc dùng cho ợ nóng/trào ngược, viêm loét hoặc các nguyên nhân đau khác có thể không giống nhau, nên cần xác định triệu chứng trước khi lựa chọn thuốc.

Bà bầu uống thuốc dạ dày cùng viên sắt được không?

Tùy thuốc. Riêng với thuốc trung hòa axit, NHS khuyến nghị không dùng trong vòng 2 giờ với viên sắt hoặc axit folic vì có thể ảnh hưởng hấp thu.

Yumangel có dùng được khi mang thai không?

Thông tin sản phẩm Yumangel hiện ghi độ an toàn trong thai kỳ chưa được thiết lập. Người đang mang thai cần tham khảo bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

Bà bầu đau dạ dày có uống trà gừng được không?

Gừng có bằng chứng phù hợp hơn trong hỗ trợ buồn nôn thai kỳ, nhưng không nên coi là thuốc điều trị đau dạ dày hoặc trào ngược. Nếu triệu chứng chính là đau hoặc ợ nóng, cần xử lý theo nguyên nhân phù hợp.

Bà bầu có nên uống trà hoa cúc để giảm đau dạ dày?

Không nên mặc định trà hoa cúc an toàn trong thai kỳ. NCCIH cho biết hiện còn ít thông tin về độ an toàn của hoa cúc đối với phụ nữ mang thai hoặc cho con bú.

Đau vùng thượng vị khi mang thai có nguy hiểm không?

Không thể kết luận chỉ từ vị trí đau. Nếu đau nhiều hoặc kéo dài, đặc biệt ở nửa sau thai kỳ và kèm đau đầu, nhìn mờ, phù hoặc khó thở, cần được đánh giá để loại trừ những vấn đề như tiền sản giật.

 

Khi mang thai, cách làm giảm đau dạ dày cho bà bầu không nên bắt đầu bằng một mẹo dân gian hay một loại thuốc. Bước ưu tiên hàng đầu là phân loại triệu chứng, xác định xem đây chỉ là hiện tượng ợ nóng, khó tiêu sinh lý hay là tín hiệu cảnh báo cần sự can thiệp từ bác sĩ sản khoa. Với các biểu hiện nhẹ, thai phụ hoàn toàn có thể chủ động cải thiện bằng cách điều chỉnh chế độ ăn và tư thế sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, có dấu hiệu tăng nặng hoặc phát sinh nhu cầu dùng thuốc, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.