Trào ngược dạ dày có gây sốt không? Cơ chế viêm và 5 lưu ý xử lý an toàn

Trào ngược dạ dày là một vấn đề tiêu hóa phổ biến, nhưng khi xuất hiện cùng triệu chứng sốt, nhiều người không khỏi lo lắng: liệu trào ngược dạ dày có gây sốt và tình trạng này có nguy hiểm không? Sốt không phải triệu chứng điển hình của trào ngược dạ dày–thực quản. Nếu có sốt cùng ợ nóng hoặc trào ngược, cần tìm nguyên nhân khác thay vì quy ngay cho GERD. Bài viết này của thuốc dạ dày chữ Y sẽ cung cấp thông tin chi tiết về mối liên hệ giữa trào ngược dạ dày và sốt, các nguyên nhân tiềm ẩn, dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm, và các phương pháp xử lý hiệu quả, giúp bạn hiểu rõ và chủ động chăm sóc sức khỏe dạ dày của mình.

I. Trào ngược dạ dày có gây sốt không?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng các chất chứa trong dạ dày, bao gồm axit dịch vị, pepsin, và đôi khi cả dịch mật, trào ngược lên thực quản. Các triệu chứng điển hình thường gặp là ợ nóng và ợ trớ. Ho mạn tính hoặc khàn giọng có thể liên quan đến trào ngược, nhưng cũng có nhiều nguyên nhân khác. Vậy, liệu trào ngược dạ dày có gây sốt không?

Nếu xuất hiện sốt cùng triệu chứng trào ngược, người bệnh cần được đánh giá nguyên nhân sốt riêng, không mặc định đó là hậu quả của axit dạ dày.

Những tình huống cần phân biệt khi trào ngược kèm sốt

1. Viêm do trào ngược có giải thích được sốt không?

• Kích ứng họng: Khi axit dạ dày trào ngược lên đường hô hấp trên, nó có thể gây kích ứng và viêm niêm mạc họng. Tuy nhiên, tình trạng viêm tại họng không đủ để kết luận sốt là do trào ngược.
• Viêm loét thực quản: Tình trạng trào ngược kéo dài làm tổn thương niêm mạc thực quản, gây viêm loét thực quản. Tuy nhiên, tình trạng viêm này không đủ để xác định nguyên nhân gây sốt.

2. Khi nào cần nghĩ đến tổn thương phổi do hít sặc?

• Hít sặc dịch vị: cần đánh giá khi có triệu chứng hô hấp. Khi dịch dạ dày bị hít vào đường thở, người bệnh có thể bị tổn thương phổi do hóa chất hoặc viêm phổi. Viêm phổi do hít sặc có thể gây sốt, ho và khó thở. Khi có bối cảnh hít sặc và các dấu hiệu này, cần khám để xác định nguyên nhân gây sốt; không thể chỉ dựa vào ợ nóng để kết luận có viêm phổi.

Sốt không phải triệu chứng điển hình của trào ngược dạ dày

Lưu ý đặc biệt: Ớn lạnh hoặc vã mồ hôi không đủ để kết luận là do trào ngược. Người bệnh nên theo dõi nhiệt độ và các triệu chứng đi kèm để cung cấp cho bác sĩ khi cần khám.

3. Nhiễm trùng khác đồng thời

• Đôi khi, sốt xuất hiện ở người bị trào ngược dạ dày có thể do một bệnh nhiễm trùng khác hoàn toàn không liên quan, như cúm, COVID-19 hoặc các nhiễm khuẩn khác.

4. Sốt trong thời gian dùng thuốc trào ngược: cần đánh giá nguyên nhân 

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa thuốc ức chế bơm proton (PPI) và nhiễm trùng đường ruột. Tuy nhiên, sốt xuất hiện trong thời gian dùng thuốc không tự chứng minh thuốc là nguyên nhân. Hãy báo cho bác sĩ các thuốc đang dùng và triệu chứng mới xuất hiện, thay vì tự ngừng hoặc đổi thuốc.

5. Dấu hiệu nhận biết khi sốt đi kèm triệu chứng trào ngược

• Theo dõi nhiệt độ: Ở người lớn, nhiệt độ từ 38°C thường được coi là sốt. Cần theo dõi thêm thời gian sốt và các triệu chứng đi kèm.
• Dấu hiệu cần chú ý: Có thể kèm theo ớn lạnh, đau thượng vị, bụng cồn cào, buồn nôn, vã mồ hôi, mệt mỏi rã rời, đau cơ, mất nước. Trong trường hợp sốt rất cao và không được xử lý kịp thời, có thể xuất hiện co giật hoặc ảo giác, hoang tưởng – đây là những dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay.

II. Sốt kèm triệu chứng tiêu hóa: cần theo dõi điều gì?

Bảng dưới đây giúp người bệnh ghi nhận triệu chứng để trao đổi khi đi khám, không dùng để tự phân biệt “sốt do trào ngược” với sốt do nhiễm trùng:

III. Mức độ nguy hiểm khi trào ngược dạ dày kèm sốt

Việc đánh giá mức độ nguy hiểm khi trào ngược dạ dày kèm sốt phụ thuộc vào nhiệt độ sốt và các triệu chứng đi kèm:

1. Trường hợp sốt nhẹ

• Không nên mặc định sốt nhẹ là do viêm tại họng, miệng do axit. Nếu chưa có dấu hiệu nặng, người bệnh có thể nghỉ ngơi và theo dõi diễn biến.
• Tuy nhiên, nếu sốt kéo dài, không cải thiện hoặc kèm đau bụng, cần đi khám; không tự quy triệu chứng cho viêm loét dạ dày.

2. Trường hợp sốt cao/sốt nặng

• Đây là dấu hiệu cảnh báo mức độ nguy hiểm cao hơn và cần được thăm khám. Không chờ sốt tăng thêm nếu có dấu hiệu nghiêm trọng cần đánh giá y tế khẩn cấp:
  • Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen như hắc ín.
  • Đau bụng dữ dội hoặc đau ngực mới xuất hiện.
  • Khó thở, thở nhanh, nhất là khi có bối cảnh hít sặc.
  • Lú lẫn, khó đánh thức hoặc có dấu hiệu mất nước nặng.
• Người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan.

Sốt kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường cần được thăm khám

IV. Xử trí an toàn khi trào ngược dạ dày kèm sốt

Trường hợp bị trào ngược dạ dày kèm theo triệu chứng sốt, người bệnh cần theo dõi sốt và tìm nguyên nhân phù hợp. Việc kiểm soát trào ngược không thay thế đánh giá nguyên nhân sốt. 

1. Điều trị không dùng thuốc

Với trường hợp nhẹ, bệnh nhân trào ngược dạ dày có thể áp dụng các phương pháp chăm sóc tại nhà như sau:

• Nghỉ ngơi: Bệnh nhân trào ngược dạ dày bị sốt nên tránh lao động quá sức hoặc vận động mạnh khi đang bị sốt, để cơ thể có đủ thời gian hồi phục lại. 
• Uống nhiều nước: Người bệnh nên uống nước đều đặn, từng ngụm nhỏ nếu buồn nôn. Nếu nôn hoặc tiêu chảy gây mất nước, hãy hỏi dược sĩ về dung dịch bù nước phù hợp và pha đúng hướng dẫn trên gói.
• Ăn nhiều hoa quả: Nên ăn các loại hoa quả có hàm lượng nước và vitamin C dồi dào như dưa chuột, dưa hấu, táo, dưa gang, kiwi… Hoa quả có thể bổ sung nước và dinh dưỡng, nhưng không phải biện pháp hạ sốt; nên chọn loại không làm tăng khó chịu ở dạ dày.
• Loại bỏ thói quen ăn uống không tốt: Không nên ăn quá no, nên chia thành 5-6 bữa ăn/ngày để giảm áp lực lên dạ dày; không nên ăn nhiều thực phẩm chứa đường và chất béo.
• Làm mát cơ thể: Mặc quần áo thoải mái, tránh ủ quá kín. Không dùng nước đá hoặc tắm nước quá lạnh để cố hạ nhiệt.

Nên ăn các loại hoa quả có hàm lượng nước và vitamin C dồi dào

2. Điều trị dùng thuốc

Trường hợp đã áp dụng các cách trên nhưng triệu chứng sốt không thuyên giảm, thậm chí trở nặng hơn, bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị phù hợp.

Bệnh nhân trào ngược dạ dày kèm sốt có thể tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để dùng các thuốc giảm đau hạ sốt phù hợp.

Cảnh báo quan trọng: Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), như ibuprofen, có thể gây loét hoặc xuất huyết tiêu hóa. Người có tiền sử loét hoặc chảy máu tiêu hóa không nên tự dùng để hạ sốt; cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.

Thuốc giảm axit được dùng cho triệu chứng trào ngược khi phù hợp, không phải thuốc hạ sốt. Không tự phối hợp các thuốc này thành một phác đồ chữa “sốt do trào ngược”.

V. Lưu ý khi trào ngược dạ dày kèm sốt

Trường hợp trào ngược dạ dày kèm sốt cao hoặc sốt kéo dài, không nên tự ý điều trị tại nhà, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám. Nếu ợ nóng hoặc trào ngược cũng kéo dài, bác sĩ sẽ cân nhắc chẩn đoán trào ngược dạ dày phù hợp, đồng thời tìm nguyên nhân sốt. Để đảm bảo an toàn, người bệnh cần thực hiện những lưu ý sau: 

• Tuân thủ phác đồ điều trị trào ngược dạ dày của bác sĩ, loại thuốc sử dụng và thời gian uống thuốc.
• Tuyệt đối không tự ý dùng bất kỳ loại thuốc điều trị nào khi chưa hỏi ý kiến và được sự đồng ý từ bác sĩ chuyên khoa.
• Cần đặc biệt chú ý khi điều trị hạ sốt tại nhà cho người cao tuổi, trẻ nhỏ, những người bị suy giảm hệ thống miễn dịch.
• Uống nhiều nước lọc, nước hoa quả, nước rau củ hoặc nước bù điện giải để tránh cơ thể bị mất nước.
• Không nên sử dụng những thực phẩm gây kích thích tăng tiết axit trong dạ dày như đồ uống có ga, rượu, bia, thức ăn  cay nóng, đồ chua, đồ ăn dầu mỡ, các sản phẩm từ sữa….
• Trong sinh hoạt hàng ngày nên thư giãn và nghỉ ngơi điều độ, tránh tâm lý căng thẳng stress.

Cần đặc biệt chú ý khi điều trị hạ sốt tại nhà cho người cao tuổi, trẻ nhỏ

VI. Thuốc dạ dày có thay thế việc xử trí sốt không?

Thuốc kháng axit có vai trò giảm triệu chứng liên quan đến axit dạ dày, không thay thế việc tìm và xử trí nguyên nhân sốt. Người bệnh không nên dùng sản phẩm giảm đau dạ dày với mục đích ngăn sốt.

Nếu cảm giác nóng rát hoặc ợ chua giảm sau khi dùng thuốc, điều đó không chứng minh nguyên nhân sốt đã được giải quyết. Khi sốt không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng, cần đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị bằng thuốc dạ dày.

Hình minh họa sản phẩm Yumangel; không dùng để thay thế đánh giá nguyên nhân sốt

Với câu hỏi trào ngược dạ dày có gây sốt không, cần nhớ rằng sốt không phải triệu chứng điển hình của GERD. Nếu sốt xuất hiện cùng ợ nóng hoặc trào ngược, hãy theo dõi các dấu hiệu đi kèm và thăm khám khi cần để tìm đúng nguyên nhân, không quy ngay cho axit dạ dày.

*Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, để đảm bảo an toàn, người bệnh vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ.

Có thể bạn quan tâm:

• Trào ngược dạ dày gây đau đầu
• Trào ngược dạ dày gây rối loạn nhịp tim