Thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu: Lựa chọn an toàn và hiệu quả khi có chỉ định của bác sĩ

Trào ngược dạ dày là một trong những nỗi ám ảnh thường gặp của nhiều mẹ bầu, đặc biệt trong những tháng đầu và cuối thai kỳ. Dù thường không gây nguy hiểm nghiêm trọng, các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, khó tiêu có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của mẹ. Trong bài viết này, Yumangel sẽ cung cấp thông tin về các nhóm thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu có thể được bác sĩ cân nhắc khi cần thiết, cùng những lưu ý quan trọng để hạn chế rủi ro cho mẹ và thai nhi. Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng thuốc điều trị trào ngược nếu chưa trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Vì sao bà bầu hay bị trào ngược dạ dày?

Hiểu rõ nguyên nhân giúp mẹ bầu có biện pháp phòng ngừa và kiểm soát tình trạng trào ngược tốt hơn. Có nhiều yếu tố góp phần gây ra hiện tượng này:

• Thay đổi nội tiết tố: Sự gia tăng hormone Progesterone trong thai kỳ làm giãn cơ thắt thực quản dưới, khiến axit dạ dày và thức ăn dễ dàng trào ngược lên thực quản. Hormone Relaxin cũng làm chậm quá trình tiêu hóa, tăng tiết axit.
• Sự phát triển của thai nhi: Thai nhi lớn dần trong tử cung gây áp lực lên dạ dày, đẩy thức ăn và axit lên trên.
• Ốm nghén: Những cơn buồn nôn, nôn ói trong giai đoạn ốm nghén kích thích dạ dày co bóp mạnh, tăng nguy cơ trào ngược.
• Căng thẳng: Sự nhạy cảm và căng thẳng khi mang thai có thể làm giảm nhu động ruột và tăng tiết axit dạ dày.
• Thay đổi thói quen ăn uống: Thèm ăn đồ chua, ăn vặt, ăn không đúng bữa cũng là những yếu tố nguy cơ.

Sự gia tăng hormone Progesterone trong thai kỳ làm giãn cơ thắt thực quản dưới gây trào ngược ở bà bầu

Xem thêm: Trào ngược dạ dày khi mang thai 3 tháng đầu: Nguyên nhân, điều trị, phòng ngừa

Trào ngược dạ dày khi mang thai có nguy hiểm không?

Trào ngược dạ dày trong thai kỳ thường không gây nguy hiểm trực tiếp đến mẹ và bé. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài và không được kiểm soát, nó có thể dẫn đến:

• Khó chịu, mệt mỏi, mất ngủ: Ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của mẹ bầu.
• Chán ăn, sụt cân: Gây thiếu hụt dinh dưỡng cho cả mẹ và sự phát triển của thai nhi.
• Biến chứng nặng hơn: Trong một số ít trường hợp, trào ngược kéo dài có thể gây viêm thực quản, hẹp thực quản.

Mẹ bầu bị trào ngược dạ dày thực quản nhẹ thường được khuyến khích thay đổi thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống để cải thiện triệu chứng. Trường hợp tình trạng bệnh không thuyên giảm, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc trị trào ngược dạ dày cho bà bầu.

Nguyên tắc điều trị trào ngược dạ dày cho bà bầu: Luôn ưu tiên an toàn

Việc sử dụng bất kỳ loại thuốc nào trong thai kỳ đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Đối với trào ngược dạ dày, bác sĩ thường áp dụng phương pháp “step-up”, bắt đầu từ các biện pháp thay đổi lối sống và chế độ ăn uống.

Nếu không hiệu quả, thuốc sẽ được cân nhắc chỉ định theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và độ an toàn của thuốc.

Phụ nữ mang thai luôn tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi sử dụng thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu

Các nhóm thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu có thể được bác sĩ cân nhắc

Dưới đây là các nhóm thuốc và một số sản phẩm thường được nhắc đến trong điều trị trào ngược dạ dày. Với phụ nữ mang thai, việc lựa chọn thuốc cần được bác sĩ cân nhắc riêng dựa trên mức độ triệu chứng, tuổi thai, bệnh kèm, các thuốc đang sử dụng và tương quan lợi ích – nguy cơ (1). Không nên hiểu danh sách dưới đây là các thuốc mặc định an toàn cho mọi thai phụ.

1. Thuốc kháng axit

Bà bầu bị trào ngược dạ dày uống thuốc gì? Khi các biện pháp không dùng thuốc không giúp kiểm soát triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng axit hoặc nhóm thuốc khác phù hợp. Loại thuốc, liều dùng và thời gian sử dụng cần được cá thể hóa cho từng thai phụ.

Thuốc kháng axit có khả năng trung hòa axit dạ dày và có thể giúp giảm một số triệu chứng liên quan đến trào ngược. Một số thuốc hoặc sản phẩm thường được nhắc đến gồm:

• Yumangel (Thuốc dạ dày chữ Y): Yumangel là thuốc kháng axit có chứa hoạt chất Almagate, có tác dụng trung hòa axit dạ dày và bảo vệ niêm mạc. Theo thông tin sản phẩm chính thức, độ an toàn của Yumangel đối với phụ nữ mang thai và cho con bú chưa được thiết lập. Nếu đang mang thai hoặc cho con bú, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng. Thai phụ không nên tự áp dụng liều dùng thông thường của người lớn nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng Yumangel

• Phosphalugel (Thuốc dạ dày chữ P): Thành phần chính là Nhôm phosphat, có tác dụng kháng axit và bảo vệ niêm mạc. Phụ nữ mang thai cần sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ; không nên tự áp dụng liều dùng chỉ dựa trên thông tin tham khảo. Thuốc có thể gây táo bón ở một số người.
• Gaviscon: Một số sản phẩm Gaviscon chứa alginate phối hợp với các thành phần kháng axit, tạo lớp gel hoặc “bè nổi” giúp hạn chế dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Thành phần và cách dùng có thể khác nhau theo từng sản phẩm, vì vậy thai phụ cần đọc đúng hướng dẫn sử dụng và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.
• Marial Gel: Sản phẩm chứa Magie Alginate cùng các thành phần hỗ trợ tạo lớp bảo vệ niêm mạc. Với phụ nữ mang thai, không nên suy rộng rằng sản phẩm mặc định an toàn cho mọi trường hợp; cần kiểm tra hướng dẫn sử dụng của đúng sản phẩm và tham khảo bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Để sử dụng thuốc kháng axit điều trị trào ngược dạ dày hiệu quả và an toàn, các mẹ cần chú ý những vấn đề sau:

• Không dùng kéo dài: Không nên dùng các thuốc kháng axit này trong thời gian dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Vì uống thuốc lâu dài có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa và thiếu hụt dinh dưỡng.
• Thời điểm uống: Thời điểm sử dụng phụ thuộc vào từng hoạt chất và từng sản phẩm. Thai phụ nên dùng đúng theo hướng dẫn sử dụng hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ, dược sĩ; không nên áp dụng một thời điểm uống chung cho tất cả thuốc kháng axit. Không dùng thuốc kháng axit trong vòng 2 giờ trước hoặc sau khi uống sắt hay acid folic vì có thể làm giảm hấp thu các chất này; nếu dùng vitamin thai kỳ phối hợp, hãy nhờ bác sĩ hoặc dược sĩ kiểm tra thành phần và hướng dẫn tách thời điểm uống.
• Tác dụng phụ và thận trọng: Một số thuốc kháng axit có chứa muối magie hoặc muối nhôm và có thể gây tác dụng không mong muốn hoặc cần điều chỉnh ở một số đối tượng. Phụ nữ mang thai không nên dùng kéo dài hoặc dùng liều cao nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.

2. Thuốc chẹn H2

Đối với các trường hợp triệu chứng không được kiểm soát bằng thay đổi lối sống và các lựa chọn ban đầu phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc nhóm thuốc chẹn H2. Việc lựa chọn hoạt chất và liều dùng trong thai kỳ cần dựa trên đánh giá lợi ích – nguy cơ của từng trường hợp.

• Công dụng: Làm giảm sự tiết dịch vị dạ dày, bằng cách ngăn chặn hoạt động của histamin.
• Lựa chọn thuốc: Bác sĩ sẽ lựa chọn hoạt chất chẹn H2 phù hợp dựa trên hồ sơ an toàn, tình trạng sức khỏe, tuổi thai và các thuốc mẹ bầu đang sử dụng.
• Tên gọi khác: Thuốc chẹn H2, thuốc chẹn thụ thể H2, chất đối kháng thụ thể H2.
• Thời điểm uống: Dùng theo hướng dẫn của bác sĩ và thông tin của thuốc được kê; không tự thay đổi thời điểm hoặc liều dùng.

3. Thuốc ức chế bơm proton (PPI)

Khi triệu chứng trào ngược ở mẹ bầu dai dẳng hoặc không được kiểm soát bằng các biện pháp phù hợp trước đó, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc ức chế bơm proton (PPI) sau khi đánh giá lợi ích – nguy cơ.

• Công dụng: Làm giảm tiết axit trong dạ dày.

• Lựa chọn PPI: Không có một PPI mặc định phù hợp cho mọi thai phụ. Bác sĩ sẽ lựa chọn hoạt chất cụ thể dựa trên tình trạng lâm sàng, tiền sử dùng thuốc và dữ liệu an toàn phù hợp.
• Cơ chế hoạt động: Ức chế sự hoạt động của enzym H+ K+ ATPase, từ đó ức chế bài tiết acid dịch vị.
• Thời điểm uống: Dùng theo hướng dẫn của bác sĩ và thông tin của thuốc được kê, vì cách dùng có thể khác nhau giữa các hoạt chất và chế phẩm.
• Thời gian điều trị: Do bác sĩ quyết định theo mức độ triệu chứng và đáp ứng điều trị; thai phụ không nên tự kéo dài thời gian dùng thuốc.
• Tác dụng phụ: Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa dùng PPI kéo dài với thiếu vitamin B12, thiếu magiê, viêm phổi, gãy xương hoặc nhiễm khuẩn đường ruột; mối liên quan không đồng nghĩa PPI là nguyên nhân. Bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích và nguy cơ khi cần điều trị kéo dài; không tự ngừng thuốc vì lo ngại tác dụng phụ.

Biện pháp không dùng thuốc hỗ trợ giảm trào ngược cho bà bầu

Song song với việc dùng thuốc (nếu cần), mẹ bầu nên áp dụng các thay đổi lối sống sau:

• Chia nhỏ bữa ăn, ăn nhiều bữa trong ngày thay vì 3 bữa lớn.
• Tránh ăn quá no, đặc biệt là trước khi đi ngủ.
• Không nằm ngay sau khi ăn, nên đợi ít nhất 2-3 tiếng.
• Kê cao đầu giường khi ngủ khoảng 15-20cm hoặc có thể dùng gối chống trào ngược dạ dày thực quản.
• Nằm nghiêng về bên trái khi ngủ.
• Hạn chế thực phẩm dễ gây trào ngược: đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, sô cô la, cà phê, nước ngọt có gas, trái cây có vị chua gắt (cam, chanh khi đói).
• Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái.

Ưu tiên những loại quần áo thoải mái khi mang thai cũng giúp hạn chế trào ngược dạ dày

Lưu ý quan trọng khi dùng thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu

Để hạn chế rủi ro và sử dụng đúng cách thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu, mẹ cần ghi nhớ:

• Không tự ý dùng thuốc khi đang mang thai: Với thuốc không kê đơn, mẹ bầu vẫn nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng. Với thuốc kê đơn, cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định loại thuốc, liều dùng và thời gian sử dụng phù hợp.
• Tuân thủ hướng dẫn chuyên môn: Dùng đúng thuốc, đúng liều, đúng thời điểm và đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, tùy loại thuốc.
• Thông báo các thuốc đang dùng: Cho bác sĩ biết tất cả các loại thuốc (kể cả vitamin, thảo dược, thực phẩm chức năng) bạn đang sử dụng để tránh tương tác thuốc bất lợi.
• Theo dõi triệu chứng và tác dụng phụ: Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi dùng thuốc (dị ứng, tiêu chảy, táo bón nặng…) hoặc triệu chứng trào ngược không cải thiện, cần thông báo ngay cho bác sĩ.
• Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng: Chú ý cách dùng đặc biệt của một số thuốc (ví dụ: viên bao tan trong ruột phải uống nguyên viên, không nhai, bẻ).

Mẹ bầu nên dùng đúng thuốc, đúng liều, đúng thời điểm để bảo đảm an toàn cho mẹ và bé

Trào ngược dạ dày khi mang thai là tình trạng phổ biến và có thể được kiểm soát bằng nhiều biện pháp. Việc lựa chọn thuốc trào ngược dạ dày cho bà bầu cần dựa trên đánh giá chuyên môn để cân bằng lợi ích và nguy cơ đối với mẹ và thai nhi. Hãy ưu tiên thay đổi lối sống và chỉ dùng thuốc khi thực sự cần thiết, theo hướng dẫn phù hợp của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Để được dược sĩ tư vấn kỹ hơn về bệnh trào ngược dạ dày, bạn vui lòng gọi đến hotline miễn cước 1800.1125 nhé!

*Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa.

Có thể bạn quan tâm:

• Táo bón khi mang thai có sao không?
• Đau dạ dày khi mang thai: Nguyên nhân, biểu hiện và cách chữa trị