Chuyển sản ruột dạ dày là gì? Dấu hiệu bệnh lý và cách điều trị

Chuyển sản ruột ở dạ dày là một vấn đề xảy ra ở hệ tiêu hóa. Người bị chuyển sản ruột nếu chủ quan không thăm khám và điều trị kịp thời có thể khiến bệnh chuyển biến thành ung thư nguy hiểm. Cùng yumangel.vn tìm hiểu về bệnh chuyển sản ruột trong bài viết dưới đây.

I. Chuyển sản ruột là gì?

Chuyển sản ruột là tình trạng các tế bào đã thay đổi cấu trúc và hình thái trở thành một loại tế bào có cấu trúc và hình thái khác trước. Chuyển sản ruột thường xuất hiện nhiều nhất ở dạ dày. Chuyển sản ruột ở dạ dày xảy ra khi các tế bào trong dạ dày thay đổi và có cấu trúc tương tự với tế bào ruột. Chuyển sản ruột dạ dày liên quan đến viêm dạ dày mạn, đặc biệt trong bối cảnh nhiễm HP; không nên đồng nhất với Barrett thực quản liên quan GERD.

Hình ảnh chuyển sản ruột ở dạ dày.

Có 3 cách phân loại chuyển sản ruột hiện nay gồm:

1. Theo độ lan rộng trên dạ dày

Dựa vào độ lan rộng trên dạ dày, chuyển sản ruột gồm 2 loại:

• Chuyển sản khu trú: Chỉ xảy ra ở 1 vùng của dạ dày.
• Chuyển sản lan rộng: Xảy ra ít nhất là ở 2 vùng, thân và hang vị hoặc góc bờ cong nhỏ của dạ dày.

2. Theo phẩm nhuộm hematoxylin eosin

Khi phân loại chuyển sản ruột phẩm nhuộm hematoxylin eosin sẽ gồm 2 loại sau:

• Chuyển sản hoàn toàn (complete): Có niêm mạc ruột non với goblet cell, brush borders và eosinophilic enterocyte.
• Chuyển sản bất toàn (incomplete): Gồm niêm mạc đại tràng với nhiều mucin droplet kích thước không đều,  không có microvillous (brush border).

3. Theo phẩm nhuộm Alcian blue và high-iron diamin

Dựa vào phẩm nhuộm Alcian blue và high-iron diamin để phân biệt loại mucin thì chuyển sản ruột gồm:

• Type I (complete): Chuyển sản chỉ có sialomucin.
• Type II (incomplete): Mucin là hỗn hợp của gastric mucin (neutral) và sialomucin;
• Type III (incomplete): Có sulfomucin.

Chuyển sản ruột dạ dày được phân loại theo 3 cách khác nhau.

II. Triệu chứng của bệnh chuyển sản ruột ở dạ dày 

Chuyển sản ruột dạ dày thường không có triệu chứng cụ thể. Các triệu chứng chuyển sản ruột xuất hiện thường là triệu chứng do các vấn đề tiêu hóa khác như: trào ngược axit dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, viêm dạ dày Hp,…

Bệnh chuyển sản ruột chỉ được chẩn đoán khi bác sĩ tiến hành lấy sinh thiết để kiểm tra các mô trong niêm mạc và đường tiêu hóa. Do đó, các bệnh nhân bị mắc các bệnh về tiêu hóa nên thăm khám sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện bệnh từ sớm.

Triệu chứng chuyển sản ruột dạ dày

III. Nguyên nhân gây bệnh chuyển sản ruột dạ dày 

Nhiễm HP là yếu tố nguy cơ quan trọng của chuyển sản ruột dạ dày. Các yếu tố dưới đây cần được đánh giá trong bối cảnh viêm mạn tính và nguy cơ ung thư của từng người:

1. Do nhiễm vi khuẩn HP

Các nhà khoa học cho biết, vi khuẩn HP có thể gây viêm dạ dày mạn tính, tạo bối cảnh dẫn đến teo niêm mạc và chuyển sản ruột ở một số người.

Chuỗi viêm teo niêm mạc → chuyển sản ruột → loạn sản → ung thư mô tả quá trình có thể xảy ra, không phải diễn tiến bắt buộc. Cần xét nghiệm HP phù hợp thay vì suy ra tình trạng nhiễm chỉ từ chẩn đoán chuyển sản ruột.

2. Do hút thuốc

Hút thuốc là yếu tố liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày. Người có chuyển sản ruột nên bỏ thuốc lá; không nên giải thích nguy cơ này bằng cơ chế mất cân bằng thực quản làm HP bùng phát.

3. Tiền sử gia đình 

Tiền sử ung thư dạ dày ở thân nhân bậc một là yếu tố cần báo cho bác sĩ khi phân tầng nguy cơ; không phải mọi bệnh tiêu hóa trong gia đình đều chứng minh nguy cơ chuyển sản ruột.

4. Các nguyên nhân khác

Bác sĩ còn xem xét tiền sử viêm teo dạ dày, mức độ lan rộng và kiểu mô học của chuyển sản ruột. Chế độ ăn nhiều muối và hút thuốc cần được lưu ý trong đánh giá nguy cơ ung thư dạ dày, không xem GERD là nguyên nhân mặc định của chuyển sản ruột dạ dày.

Nhiễm vi khuẩn Hp được cho là nguyên nhân gây chuyển sản ruột.

IV. Chuyển sản ruột có nguy hiểm không? 

Chuyển sản ruột ở dạ dày là tổn thương tiền ung thư, không phải ung thư và không phải mọi trường hợp đều tiến triển. Nguy cơ khác nhau theo mức độ lan rộng, kiểu mô học, tiền sử gia đình và các yếu tố cá nhân; không áp dụng một tỷ lệ chung cho mọi người.

Đặc biệt, người bị chuyển sản ruột niêm mạc dạ dày nếu chủ quan không thăm khám và điều trị kịp thời có thể khiến bệnh chuyển biến thành ung thư nguy hiểm. Do đó, người bệnh nên chủ động gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Một số dạng khác của chuyển sản ruột có thể kể tới như:

• Viêm dạ dày mãn tính chuyển sản ruột
• Viêm teo niêm mạc dạ dày kèm chuyển sản ruột
• Chuyển sản ruột hang vị

Chuyển sản ruột có thể tiến triển thành ung thư dạ dày nếu không được điều trị kịp thời.

V. Phương pháp chẩn đoán chuyển sản ruột ở dạ dày

Các phương pháp chẩn đoán được bác sĩ sử dụng để chuyển sản ruột ở dạ dày gồm:

• Lấy sinh thiết dạ dày: Bác sĩ sẽ lấy sinh thiết dạ dày để xét nghiệm để xác định xem các tế bào này đã thay đổi hình thái và cấu trúc tương tự tế bào ruột chưa.
• Xét nghiệm mô tế bào: Mục đích của xét nghiệm mô tế bào trong ống thức ăn và các khu vực khác là để xem các tế bào ở các cơ quan này có bất thường nào không.
• Nội soi quan sát niêm mạc dạ dày: Người bệnh cũng cần nội soi để quan sát niêm mạc dạ dày nhằm chẩn đoán tình trạng bệnh trước khi đưa ra phương án điều trị phù hợp.

Phương pháp sinh thiết dạ dày chẩn đoán chuyển sản ruột ở dạ dày.

VI. Cách điều trị chuyển sản ruột dạ dày

Người có chuyển sản ruột cần được đánh giá nhiễm HP. Nếu xác nhận nhiễm, bác sĩ chỉ định điều trị tiệt trừ và kiểm tra kết quả sau điều trị; hết HP không đồng nghĩa chuyển sản ruột biến mất ngay.

Các kháng sinh có thể xuất hiện trong phác đồ tiệt trừ HP khi có chỉ định gồm những tên dưới đây; đây không phải đơn thuốc dùng chung hay thuốc chữa trực tiếp chuyển sản ruột:

• Amoxicillin.
• Clarithromycin.
• Tetracycline.
• Metronidazole.

Lựa chọn kháng sinh, cách phối hợp và thời gian dùng do bác sĩ quyết định, xét tiền sử điều trị và độ nhạy kháng sinh; không tự chọn clarithromycin hoặc phối hợp danh sách trên. Theo dõi chuyển sản ruột được cá thể hóa theo mô bệnh học và nguy cơ, không dùng một lịch nội soi chung cho mọi người.

Điều trị HP nếu xác nhận nhiễm; không đồng nghĩa chữa trực tiếp chuyển sản ruột

VII. Biện pháp ngăn ngừa bệnh chuyển sản ruột 

Điều trị HP đúng chỉ định, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm Hp và thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt là những biện pháp ngăn ngừa bệnh chuyển sản ruột hiệu quả. Bên cạnh đó, bạn nên thực hiện các lời khuyên sau:

• Thăm khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện kịp thời các bệnh lý về dạ dày để có biện pháp điều phù hợp.
• Phòng ngừa nhiễm vi khuẩn HP bằng cách cần ăn uống đảm bảo vệ sinh; dùng nước sạch, rửa tay và bảo đảm vệ sinh dụng cụ ăn uống.
• Nếu xác nhận nhiễm HP, cần điều trị theo chỉ định và kiểm tra HP sau điều trị để xác nhận tiệt trừ.
• Tăng cường ăn nhiều rau xanh, hoa quả; đảm bảo cơ thể được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng.
• Hạn chế uống rượu bia, đồ uống chứa chất kích thích, hạn chế đồ ăn chua ay nóng, chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ.
• Không hút thuốc lá.
• Không ăn quá no, cũng không để bụng quá đói.
• Nên ăn chậm, nhai kỹ; ăn đủ bữa, đúng giờ.
• Không nên nhịn ăn, vừa ăn vừa làm việc, xem ti vi, điện thoại hay khi đang di chuyển.
• Tránh ăn ngay trước giờ đi ngủ nếu có triệu chứng trào ngược; không xem thay đổi giờ ăn là biện pháp điều trị chuyển sản ruột.
• Uống đủ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày.
• Tránh tăng cân quá mức, giữ cân nặng ở mức cân đối.
• Luyện tập thể dục thể thao đều đặn hàng ngày, ít nhất 30 phút/ngày.
• Ngủ đủ giấc (7-8 tiếng mỗi đêm), ngủ trước 23h để nâng cao sức khỏe.
• Loại bỏ căng thẳng, mệt mỏi, stress; luôn giữ cho tâm lý thoải mái, tránh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Nên thăm khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện kịp thời các bệnh lý về dạ dày để  điều trị kịp thời.

Chuyển sản ruột ở dạ dày là một tổn thương nguy hiểm, nếu không được điều trị bệnh có thể tiến triển thành ung thư rất nguy hiểm. Vì vậy người bệnh nên chủ động đến bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Tham khảo:

• Bệnh việm ruột non là gì
• Cách điều trị u mạc treo