HP IgG và IgM là gì? Cách đọc kết quả chỉ số HP IgG và IgM chính xác

HP IgG và  IgM là gì? HP IgG và IgM là hai loại kháng thể được cơ thể con người sản xuất ra để phản ứng với HP – loại vi khuẩn có khả năng sống trong môi trường axit của dạ dày và có thể gây ra các bệnh dạ dày. Kết quả kháng thể không đủ để xác nhận đang nhiễm HP hoặc đã tiệt trừ vi khuẩn. Cùng tìm hiểu chi tiết về ý nghĩa và cách đọc hai chỉ số HP IgG và IgM trong xét nghiệm HP qua bài viết sau nhé!

I. HP IgG và IgM là gì?

Helicobacter pylori (H.pylori/HP), trước đây có tên Campylobacter pylori, là một loại xoắn khuẩn gram âm, hình xoắn ốc, sống trong lớp nhầy trên bề mặt niêm mạc dạ dày. 

Vi khuẩn HP được Robin Warren và Barry Marshall phát hiện thấy năm 1982. Loại vi khuẩn này được phân thành nhiều biến chủng khác nhau, trong đó một số chủng có khả năng gây bệnh cao hơn là chủng gen vacA và cagA.

Vi khuẩn HP được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xếp vào nhóm nguyên nhân chính gây viêm dạ dày, loét dạ dày tá tràng và ung thư dạ dày. Vì vậy, bác sĩ sẽ cân nhắc xét nghiệm phù hợp theo triệu chứng và yếu tố nguy cơ, không chỉ dựa vào kết quả kháng thể.

Tuy nhiên, khi nhận kết quả xét nghiệm, bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong việc hiểu các chỉ số phức tạp như HP IgG và IgM là gì cũng như ý nghĩa của kết quả xét nghiệm.

HP IgG và  IgM là hai loại kháng thể được cơ thể con người sản xuất ra để phản ứng với vi khuẩn HP. Kháng thể những protein có khả năng nhận biết và liên kết với các kháng nguyên như vi khuẩn, vi rút hay mầm bệnh để ngăn chặn sự xâm nhập và phát triển của chúng trong cơ thể.

Tuy nhiên, HP IgG và  IgM có vai trò khác nhau trong quá trình đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Cụ thể;

1. HP IgM là gì? 

HP IgM là kháng thể chống HP, nhưng có giá trị hạn chế trong xác định nhiễm mới. Một số đặc điểm của HP IgM:

• Cấu trúc của HP IgM là pentameric, tức là gồm 5 phân tử kháng thể liên kết với nhau. 
• Mỗi phân tử kháng thể có hai vị trí liên kết kháng nguyên nên HP IgM có tất cả 10 vị trí liên kết kháng nguyên.
• HP IgM có khả năng liên kết với nhiều kháng nguyên cùng một lúc, giúp tăng hiệu quả của quá trình đáp ứng miễn dịch.

HP IgM là kháng thể chống HP, nhưng có giá trị hạn chế trong xác định nhiễm mới.

2. HP IgG là gì?

HP IgG là kháng thể chống HP, có thể còn tồn tại sau khi đã điều trị thành công. Đặc điểm của HP IgG là:

• Cấu trúc của HP IgG là monomeric, tức là chỉ gồm một phân tử kháng thể duy nhất. 
• Một phân tử kháng thể có thể có hai vị trí liên kết kháng nguyên nên HP IgG có tất cả hai vị trí liên kết kháng nguyên.
• Có HP IgG không đồng nghĩa cơ thể đã có miễn dịch bảo vệ hoặc không thể nhiễm HP trở lại. 

HP IgG là kháng thể chống HP, có thể còn tồn tại sau khi đã điều trị thành công

II. Cách đọc kết quả chỉ số HP IgG và IgM chính xác

Có thể gặp 4 tổ hợp kết quả dưới đây. Cách đọc còn phụ thuộc bộ xét nghiệm, ngưỡng của phòng xét nghiệm và tiền sử điều trị; không tổ hợp nào tự quyết định việc dùng kháng sinh:

1. HP IgM dương tính, HP IgG dương tính

HP IgM và IgG cùng dương tính không đủ để kết luận đang nhiễm HP. Người bệnh nên báo cho bác sĩ nếu có các triệu chứng sau; chúng không đặc hiệu cho HP: 

• Đau, nóng rát bụng và dạ dày, nhất là khi đói bụng. 
• Buồn nôn, ói mửa.
• Chán ăn, ăn nhanh no. 
• Thường xuyên ợ hơi, ợ chua. 
• Phình bụng, khó tiêu, đầy hơi 
• Sụt cân không rõ nguyên nhân. 
• Đi ngoài phân đen khi có chảy máu dạ dày.

Không nên tự điều trị ngay chỉ vì cả hai kháng thể dương tính. Bác sĩ sẽ đối chiếu tiền sử và cân nhắc xét nghiệm xác nhận nhiễm đang hoạt động khi cần.

HP IgM và IgG cùng dương tính không đủ để kết luận đang nhiễm HP.

2. HP IgM dương tính, HP IgG âm tính

HP IgM dương tính, HP IgG âm tính không phải bằng chứng chắc chắn của nhiễm mới. IgM có giá trị chẩn đoán hạn chế; kết quả này không phải căn cứ để tự dùng thuốc.

3. HP IgM âm tính, HP IgG dương tính

HP IgM âm tính, HP IgG dương tính có thể gặp khi từng nhiễm HP hoặc khi vẫn còn nhiễm. IgG có thể tồn tại lâu sau điều trị, nên không chứng minh đã có miễn dịch hay đã hết vi khuẩn.

Việc có cần điều trị hay không phải dựa vào đánh giá nhiễm đang hoạt động và tình trạng người bệnh, không chỉ dựa vào tổ hợp kháng thể này.

4. HP IgM âm tính, HP IgG âm tính

HP IgM và HP IgG cùng âm tính không loại trừ hoàn toàn nhiễm HP. 

Nếu vẫn có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ, bạn cần được đánh giá và lựa chọn xét nghiệm phù hợp thay vì yên tâm chỉ từ kết quả âm tính.

HP IgM và HP IgG cùng âm tính không loại trừ hoàn toàn nhiễm HP.

III. Chỉ số HP IgM và HP IgG chẩn đoán HP có chính xác không?

Bất kỳ xét nghiệm nào cũng có tỷ lệ sai sót nhất định, vì vậy không có xét nghiệm nào có tỷ lệ chính xác 100%. Xét nghiệm HP IgM và IgG không phân biệt đáng tin cậy nhiễm đang hoạt động với nhiễm trước đây. Những giới hạn cần biết là:

– Kháng thể có thể còn tồn tại sau khi đã tiệt trừ HP; kháng thể không phải kháng nguyên. 

– Độ chính xác phụ thuộc bộ xét nghiệm và bối cảnh người bệnh; riêng IgM có độ nhạy thấp, nên kết quả âm tính không đủ để loại trừ nhiễm. 

Do đó, xét nghiệm huyết thanh trong xét nghiệm HP chỉ mang tính định hướng, cung cấp cơ sở để bác sĩ chỉ định thực hiện các biện pháp sàng lọc phù hợp với người bệnh.

Xét nghiệm HP IgM và IgG không phân biệt đáng tin cậy nhiễm đang hoạt động với nhiễm trước đây.

Khi cần xác định nhiễm đang hoạt động, bác sĩ có thể chọn test hơi thở ure, xét nghiệm kháng nguyên HP trong phân hoặc phương pháp dựa trên sinh thiết khi có chỉ định nội soi. Không nhất thiết phải làm tất cả các xét nghiệm HP này.

Đặc biệt, người bệnh nên đi thăm khám ngay khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường dưới đây, không chờ kết quả kháng thể để quyết định đi khám: 

• Phân có máu, màu đỏ sẫm hoặc đen như hắc ín.
• Nôn ra máu, nôn nhiều và liên tục.
• Khó thở.
• Chóng mặt hoặc ngất xỉu do thiếu máu/cơn đau quá nặng.
• Mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
• Đau bụng âm ỉ hoặc dữ dội. 

IV. Cần làm gì khi chỉ số HP IgG và IgM dương tính?

Không phân nhóm “điều trị” và “không điều trị” chỉ từ HP IgG/IgM. Hãy mang phiếu kết quả cùng thông tin về các lần điều trị HP trước đây để bác sĩ xem xét.

Khi có kết quả HP IgG và IgM dương tính, người bệnh nên tham khảo thực hiện theo hướng dẫn sau: 

1. Không quá lo lắng

Khi có kết quả xét nghiệm HP IgG và HP IgM dương tính, người bệnh đừng quá lo lắng: kết quả kháng thể chưa khẳng định nhiễm đang hoạt động.

Nhiều người nhiễm HP không có triệu chứng. Tuy nhiên, có hay không có triệu chứng đều không thay thế được xét nghiệm phù hợp để xác định tình trạng nhiễm.

Hãy báo cho bác sĩ nếu có các tiền sử hoặc yếu tố dưới đây để được đánh giá chỉ định xét nghiệm và điều trị:

• Người có tiền sử bệnh dạ dày như: viêm dạ dày, loét dạ dày, viêm teo niêm mạc dạ dày, chảy máu dạ dày, thủng dạ dày… 
• Người có thân nhân trực hệ đã mắc ung thư dạ dày.
• Người bị xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn.
• Người phải sử dụng các loại thuốc kháng viêm, giảm đau thường xuyên.
• Những người sinh sống tại các khu vực có tỷ lệ mắc bệnh ung thư dạ dày cao.
• Người bị thiếu máu đã được loại trừ các nguyên nhân khác.

Nếu xác nhận nhiễm HP đang hoạt động, bác sĩ sẽ tư vấn điều trị tiệt trừ phù hợp. Không dùng danh sách yếu tố nguy cơ này như chỉ định kháng sinh khi mới có kết quả huyết thanh.

2. Trao đổi kết quả với bác sĩ chuyên khoa 

Bác sĩ sẽ xem loại xét nghiệm dương tính, tiền sử điều trị và triệu chứng trước khi quyết định bước tiếp theo. Kết quả IgG/IgM dương tính không đồng nghĩa phải bắt đầu kháng sinh ngay.

Người có kết quả HP IgG và HP IgM dương tính nên trao đổi với bác sĩ để được diễn giải phù hợp.

Nếu đã từng dùng thuốc tiệt trừ HP, hãy cung cấp tên thuốc và thời gian điều trị. Không tự mua lại đơn cũ hoặc phối hợp kháng sinh từ kết quả xét nghiệm máu.

3. Xét nghiệm xác nhận sau điều trị HP

Không dùng IgG/IgM để xác nhận đã tiệt trừ HP. Việc kiểm tra HP sau điều trị thường dùng test hơi thở ure hoặc kháng nguyên HP trong phân; phương pháp dựa trên sinh thiết chỉ khi có chỉ định.

Tùy thuộc vào tình trạng nhiễm HP, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ thuốc điều trị HP phù hợp cho từng bệnh nhân.

Theo ACG 2024, cần kiểm tra ít nhất 4 tuần sau kết thúc kháng sinh và ngưng PPI/PCAB ít nhất 2 tuần trước test theo hướng dẫn của bác sĩ. Hãy báo các thuốc đang dùng để tránh kết quả âm tính giả; không tự ngừng thuốc cần thiết.

V. Cách phòng ngừa nhiễm vi khuẩn HP dạ dày

Bạn có thể giảm nguy cơ nhiễm vi khuẩn HP nếu tuân thủ và thực hiện một số nguyên tắc dưới đây trong vệ sinh và ăn uống hàng ngày: 

1. Giữ vệ sinh cá nhân

Thực hiện vệ sinh tốt, rửa tay thường xuyên với xà phòng và nước sạch, đặc biệt là khi chuẩn bị thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Bác sĩ khuyến cáo cần rửa tay kỹ 20 giây bằng xà phòng và nước để loại bỏ các vi khuẩn bám trên tay. 

Không ăn chung, uống chung, dùng chung đồ cá nhân (quần áo, dao cạo râu, bàn chải đánh răng, cốc, chén, bát, khăn mặt… ) với người khác. Tránh tiếp xúc gần với người đang bị nhiễm HP hoặc mắc các bệnh lý dạ dày.

2. Ăn uống hợp lý, khoa học

Lựa chọn thực phẩm có xuất xứ rõ ràng, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Chế biến thực phẩm sạch và nấu chín kỹ, không ăn thức ăn sống, tái hoặc nấu chưa chín kỹ. 

Uống nước sạch, tốt nhất là nước đã đun sôi và để nguội. Tăng cường ăn nhiều rau xanh và hoa quả tươi để bổ sung chất xơ, vitamin và chất khoáng giúp tăng đề cường hệ miễn dịch đồng thời bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Tránh ăn các loại thịt sống, rau sống, thực phẩm chứa nhiều mỡ, muối, ngọt như bánh kẹo, đồ chiên rán, thức ăn chế biến sẵn, đồ ăn nhanh…

Bác sĩ khuyến cáo cần rửa tay kỹ 20 giây bằng xà phòng và nước để loại bỏ các vi khuẩn bám trên tay.

3. Uống nước sạch và sử dụng nước sạch 

Uống nước sạch và sử dụng nước sạch trong quá trình chế biến thức ăn. Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn sống ở những khu vực trên thế giới được biết là có nguồn cung cấp nước bị ô nhiễm.

4. Khám sức khỏe định kỳ 

Nên đi thăm khám bác sĩ ngay khi thường xuyên có dấu hiệu khó chịu ở dạ dày như đau thượng vị, buồn nôn, nôn, ợ chua, ợ hơi, ợ nóng, khó tiêu, đầy hơi… Bác sĩ chuyên khoa sẽ có chỉ định sàng lọc HP sớm nếu cần thiết. 

Triệu chứng tiêu hóa kéo dài có nhiều nguyên nhân. Bác sĩ sẽ cân nhắc xét nghiệm HP theo từng trường hợp, không chỉ định điều trị chỉ từ triệu chứng hoặc kháng thể.

Tóm lại, HP IgG và IgM là gì? HP IgG và  IgM là hai loại kháng thể được cơ thể con người sản xuất ra để phản ứng với vi khuẩn HP. Kết quả này không đủ để xác nhận nhiễm đang hoạt động hoặc đã tiệt trừ. Khi cần, bác sĩ sẽ lựa chọn test hơi thở ure, kháng nguyên HP trong phân hoặc xét nghiệm dựa trên sinh thiết phù hợp.

Tài liệu tham khảo:

https://benhvienthucuc.vn/y-nghia-cua-ket-qua-xet-nghiem-h-pylori-igg-duong-tinh/#23-Xet-nghiem-H-pylori-co-do-chinh-xac-cao-khong

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2725530/

https://bvnguyentriphuong.com.vn/phac-do-dieu-tri/phac-do-dieu-tri-vi-khuan-hp-5-loai-phac-do-thuong-dung

https://tankieu.vn/bai-viet/97/hp-igg-va-igm-la-gi-y-nghia-ket-qua-xet-nghiem#:~:text=HP%20IgG%20v%C3%A0%20IgM%20l%C3%A0%20hai%20lo%E1%BA%A1i%20kh%C3%A1ng%20th%E1%BB%83%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c,c%E1%BB%A7a%20ch%C3%BAng%20trong%20c%C6%A1%20th%E1%BB%83.

https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/xet-nghiem-h-pylori-ig-g-cho-ket-qua-duong-tinh-co-y-nghia-gi.html

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4481371/

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21463-h-pylori-infection#prevention

https://publichealth.arizona.edu/outreach/health-literacy-awareness/hpylori/prevention