Cách uống cà phê cho người đau dạ dày và trào ngược đúng, ít khó chịu

Cách uống cà phê cho người đau dạ dày, trào ngược ít khó chịu ắt hẳn là thắc mắc của không ít người khi theo thống kê, tỷ lệ người Việt bị đau dạ dày ngày càng tăng và trẻ hóa. Người đau dạ dày hoặc trào ngược không nhất thiết phải kiêng cà phê hoàn toàn, nhưng việc có nên tiếp tục uống hay không phụ thuộc vào khả năng dung nạp, hàm lượng caffeine, thời điểm uống và mức độ triệu chứng của từng người. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn xác định khi nào có thể tiếp tục uống cà phê, khi nào nên hạn chế và cách sử dụng phù hợp để giảm nguy cơ làm triệu chứng nặng hơn.

Đau dạ dày uống cà phê được không? Khi nào nên hạn chế?

Người đau dạ dày không nhất thiết phải kiêng cà phê trong mọi trường hợp, nhưng cà phê và các đồ uống chứa caffeine có thể làm khó tiêu, ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) tăng ở một số người. 

Theo Viện Quốc gia về Bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ (NIDDK) trong nghiên cứu với tiêu đề “Eating, Diet, & Nutrition for GER & GERD” (Chế độ ăn và dinh dưỡng cho người bị trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) cho biết, cà phê và các nguồn caffeine là những đồ uống có thể kích hoạt hoặc làm triệu chứng GERD nặng hơn ở một số người, tuy nhiên thực phẩm kích hoạt không giống nhau ở tất cả người bệnh.

Trên thực tế, người đau dạ dày có thể uống cà phê nếu cơ thể dung nạp tốt, nghĩa là sau khi uống cơ thể không có các triệu chứng khó chịu. Còn nếu sau khi uống, bạn thường xuyên bị đau thượng vị, buồn nôn, ợ chua hoặc trào ngược, nên giảm lượng hoặc tạm ngừng để theo dõi xem triệu chứng có cải thiện hay không. 

Ngoài ra, khả năng dung nạp còn phụ thuộc vào loại cà phê, độ đậm, lượng uống, thời điểm sử dụng, đồ pha kèm và phản ứng của từng người, vì vậy không thể áp dụng một khuyến nghị chung cho tất cả.

Người đau dạ dày có thể uống cà phê nếu triệu chứng không tăng

Không có quy tắc bắt buộc mọi người đau dạ dày phải kiêng cà phê hoàn toàn. Việc có nên tiếp tục uống hay không nên dựa trên phản ứng của cơ thể, cụ thể là cà phê có lặp lại nhiều lần làm tăng đau thượng vị, nhanh no, đầy bụng, buồn nôn, ợ nóng hoặc ợ chua hay không.

Cụ thể hơn, bạn có thể tiếp tục uống cà phê nếu:

• Sau khi uống không xuất hiện hoặc không làm tăng các triệu chứng đau, nóng rát, buồn nôn, đầy bụng, ợ nóng hoặc ợ chua… 
• Uống khi tình trạng dạ dày đang ổn định 
• Có thể kiểm soát loại cà phê, độ đậm cũng như các thành phần pha cùng. 

Khi nào có thể tiếp tục uống cà phê?

Bạn có thể tiếp tục uống cà phê nếu không nhận thấy mối liên hệ lặp lại giữa việc uống cà phê và các triệu chứng như đau thượng vị, đầy bụng, buồn nôn, ợ nóng hoặc ợ chua. Để dễ đánh giá phản ứng, nên duy trì một loại cà phê quen thuộc và tránh thay đổi đồng thời độ đậm, lượng đường, sữa hoặc thời điểm uống, vì điều này sẽ khiến khó xác định yếu tố thực sự gây khó chịu.

NIDDK cho biết, đối với người bị khó tiêu chức năng, cà phê hoặc đồ uống chứa caffeine có thể gây hoặc làm triệu chứng nặng hơn, nhưng thực phẩm kích hoạt không giống nhau ở tất cả mọi người. 

Vì vậy, nên đánh giá dựa trên phản ứng lặp lại của chính cơ thể, thay vì chỉ sau một lần uống khi đói hoặc dùng cà phê quá đậm.

Ngoài ra, cà phê chỉ nên được xem là một loại đồ uống theo sở thích, không phải biện pháp hỗ trợ tiêu hóa hay điều trị đau dạ dày. Sau khi uống, bạn nên theo dõi phản ứng của cơ thể trong vài giờ tiếp theo và cả vào buổi tối, đặc biệt khi nằm nghỉ, để nhận biết liệu các triệu chứng trào ngược có xuất hiện hoặc nặng hơn hay không.

Nhìn chung, người đau dạ dày vẫn có thể uống cà phê nếu cơ thể dung nạp tốt và các triệu chứng liên quan đến dạ dày hoặc trào ngược không tăng sau khi uống. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cà phê có lợi cho bệnh dạ dày, mà chỉ cho thấy đây chưa phải là yếu tố kích hoạt rõ ràng ở cá nhân đó. Ngược lại, nếu các triệu chứng lặp lại nhiều lần sau khi uống, bạn nên cân nhắc giảm lượng hoặc tạm ngừng để đánh giá lại.

Khi nào nên hạn chế hoặc tạm ngừng uống cà phê?

Ngược lại, bạn nên hạn chế hoặc tạm ngừng uống cà phê nếu nhiều lần gặp tình trạng đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, nhanh no, đầy bụng, buồn nôn, ợ hơi, ợ nóng, ợ chua hoặc trào ngược tăng lên sau khi uống. 

NIDDK khuyến cáo, các biểu hiện trên cũng là những triệu chứng có thể gặp ở người bị viêm dạ dày hoặc gastropathy, tuy nhiên không đủ để tự kết luận rằng cà phê là nguyên nhân gây bệnh.

Do đó, người đau dạ dày không cần kiêng cà phê máy móc nếu cơ thể vẫn dung nạp tốt và triệu chứng không tăng sau khi uống. Việc quyết định có tiếp tục sử dụng cà phê nên được đặt trong tổng thể chế độ ăn và đồ uống hằng ngày. 

Và cuối cùng, nên nhớ rằng nếu bạn vẫn muốn tiếp tục uống cà phê, điều cần quan tâm tiếp theo không chỉ là hàm lượng caffeine, mà còn là loại cà phê, cách pha và các thành phần đi kèm, vì đây đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng dung nạp của từng người.

=> Tham khảo thêm: Đau dạ dày nên uống nước gì để giảm đau, mau khỏi?

Cà phê đen, cà phê sữa và decaf có thể gây phản ứng khác nhau

Một ly espresso, cà phê phin đậm, cà phê sữa, bạc xỉu, cà phê hòa tan hay cà phê decaf không giống nhau về hàm lượng caffeine, độ đậm và các thành phần đi kèm. Vì vậy, nếu xuất hiện đau dạ dày hoặc trào ngược sau khi uống, bạn nên đánh giá toàn bộ đồ uống thay vì quy nguyên nhân cho riêng caffeine hoặc cà phê.

Cà phê đen hay cà phê sữa dễ gây khó chịu hơn?

Không có loại cà phê nào phù hợp nhất với tất cả người đau dạ dày. Cà phê đen có ưu điểm là ít thành phần hơn nên giúp bạn dễ theo dõi xem bản thân cà phê hoặc caffeine có liên quan đến triệu chứng hay không. Tuy nhiên, nếu pha quá đậm hoặc uống với lượng lớn, một số người vẫn có thể bị đau thượng vị, ợ nóng hoặc khó tiêu.

Trong khi đó, cà phê sữa, bạc xỉu hoặc cà phê kem có thêm nhiều yếu tố như sữa, sữa đặc, đường, kem và tổng thể tích đồ uống. Nếu chỉ thấy khó chịu sau cà phê sữa nhưng vẫn uống được cà phê đen, nguyên nhân có thể đến từ các thành phần pha cùng hoặc khẩu phần, chứ không thể khẳng định chắc chắn là do cà phê. Vì vậy, bạn nên thử từng dạng riêng biệt và không thay đổi nhiều yếu tố cùng lúc để dễ xác định tác nhân.

Tóm lại, loại cà phê phù hợp hơn là loại không làm triệu chứng tăng, chứ không thể mặc định cà phê sữa luôn “dịu” hơn hay cà phê đen luôn “hại” hơn.

Cà phê decaf hoặc “ít acid” có phù hợp hơn không?

Cà phê decaf là loại có hàm lượng caffeine thấp hơn cà phê thông thường nên có thể là một lựa chọn nếu bạn muốn giảm lượng caffeine nạp vào cơ thể. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa decaf sẽ không gây đau dạ dày hoặc trào ngược. Bạn vẫn cần theo dõi xem các triệu chứng như đau thượng vị, buồn nôn, ợ nóng hoặc ợ chua có xuất hiện sau khi uống hay không.

Theo NIDDK, cà phê và các nguồn caffeine có thể là yếu tố kích hoạt triệu chứng GERD ở một số người, nhưng mỗi người cần tự xác định tác nhân của mình thay vì áp dụng cùng một danh sách thực phẩm cần tránh. 

Tương tự, cold brew hoặc các sản phẩm được quảng bá là “ít acid” (low-acid coffee) cũng không nên được xem là giải pháp điều trị hoặc lựa chọn phù hợp cho tất cả người đau dạ dày. Nếu muốn thử, hãy bắt đầu uống cà phê, hãy bắt đầu từ công thức đơn giản, không thay đổi đồng thời nhiều yếu tố và ngừng sử dụng nếu triệu chứng vẫn lặp lại.

Có thể thấy rằng, phản ứng sau khi uống cà phê có thể chịu ảnh hưởng bởi caffeine, độ đậm, thể tích đồ uống, đường, sữa hoặc chất béo, chứ không chỉ riêng do tên gọi của loại cà phê. Cuối cùng, dù lựa chọn của bạn là cà phê đen, cà phê sữa hay decaf, thì yếu tố quyết định khả năng dung nạp vẫn là khẩu phần, thời điểm uống và cách theo dõi phản ứng của cơ thể sau mỗi lần sử dụng.

=> Tham khảo thêm: 12+ Cách uống cafe không hại dạ dày siêu hiệu quả

Cách thử cà phê để xác định mức độ dung nạp

Không có một lượng cà phê phù hợp với tất cả người đau dạ dày. Thay vì cố tìm “mức an toàn”, bạn nên giảm số lượng biến số, nghĩa là bắt đầu với lượng ít hơn thói quen hiện tại và theo dõi xem các triệu chứng có xuất hiện lặp lại hay không.

Cụ thể:

• Chỉ nên thử khi triệu chứng dạ dày đang tương đối ổn định, không thực hiện trong giai đoạn đau thượng vị nhiều, buồn nôn hoặc nôn rõ. 
• Bắt đầu từ một loại cà phê quen thuộc, pha đơn giản và giảm độ đậm hoặc lượng uống so với trước. 
• Tránh thay đổi nhiều yếu tố cùng lúc như đổi sang loại cà phê mới, thêm sữa, kem, siro hoặc nhiều đường, vì điều này sẽ khiến khó xác định nguyên nhân nếu xuất hiện khó chịu.
• Không nên coi việc uống cà phê khi đói là một thói quen bắt buộc. Nếu nhiều lần nhận thấy uống lúc bụng đói làm đau thượng vị, buồn nôn, ợ nóng hoặc ợ chua tăng, hãy chuyển sang uống sau một bữa ăn phù hợp hoặc tạm ngừng. 

Với người thường xuyên bị trào ngược hoặc ợ nóng về đêm, nên tránh uống cà phê quá gần giờ nằm. Theo NIDDK khuyến nghị, người bị GERD nên hoàn thành bữa ăn ít nhất khoảng 3 giờ trước khi nằm nếu việc này giúp cải thiện triệu chứng.

Nhưng cần lưu ý, khuyến cáo này của NIDDK không đồng nghĩa với việc có một “giờ uống cà phê an toàn” áp dụng cho tất cả mọi người.

Cùng với đó, trong quá trình theo dõi, bạn nên ghi lại:

• Loại cà phê và độ đậm (tỷ lệ cà phê/nước).
• Uống cà phê khi đói hay sau ăn.
• Thành phần đi kèm như sữa, đường, kem hoặc siro.
• Các triệu chứng xuất hiện như đau thượng vị, đầy bụng, buồn nôn, ợ nóng hoặc ợ chua.
• Thời điểm triệu chứng bắt đầu sau khi uống.

Nếu các triệu chứng tăng rõ hoặc lặp lại qua nhiều lần thử, bạn nên dừng thử và đánh giá lại. Đặc biệt, không nên tự dùng thuốc kháng acid chỉ để tiếp tục duy trì thói quen uống loại cà phê thường xuyên gây khó chịu. Và nên nhớ rằng quy trình trên sẽ phù hợp với người có triệu chứng nhẹ hoặc đã ổn định. Còn với những trường hợp đã được chẩn đoán viêm loét dạ dày hoặc GERD, việc điều chỉnh cần dựa trên bệnh lý và biểu hiện cụ thể.

Có nên uống cà phê khi đói hoặc vào buổi sáng?

Không có quy định mọi người đau dạ dày không được uống cà phê khi đói. Tương tự, cũng không có thời điểm uống cà phê phù hợp cho tất cả mọi người, thời điểm tốt nhất là thời điểm không làm triệu chứng của chính bạn tăng lên.

Nếu nhiều lần uống cà phê lúc bụng đói khiến bạn bị đau thượng vị, buồn nôn, nóng rát hoặc ợ chua nhiều hơn, hãy chuyển sang uống sau một bữa ăn phù hợp hoặc tạm ngừng sử dụng. Không nên áp dụng các mẹo như uống cà phê thay thế cho bữa sáng, uống cà phê kèm bánh mì, sữa hoặc dùng thuốc kháng acid theo một “công thức” cố định để tiếp tục uống cà phê.

Bên cạnh đó, đối với người thường xuyên bị trào ngược về đêm, nếu nhận thấy cà phê uống muộn làm triệu chứng hoặc chất lượng giấc ngủ xấu đi, nên tránh sử dụng vào thời điểm này. 

=> Tham khảo thêm: Bữa sáng cho người đau dạ dày: Nên ăn gì và kiêng gì?

Điều chỉnh theo đau thượng vị, đầy bụng hoặc trào ngược

Nếu bạn bị đau hoặc nóng rát vùng thượng vị và tình trạng này lặp lại thường xuyên sau khi uống cà phê, bạn nên giảm lượng hoặc tạm ngừng và theo dõi thêm, thay vì tự kết luận mình đã bị viêm loét dạ dày. 

Cùng với đó, trường hợp đầy bụng, nhanh no hoặc buồn nôn, hãy xem xét giảm độ đậm, thể tích đồ uống hoặc các thành phần như sữa và kem. Và nếu triệu chứng này đang rõ rệt, hãy tạm ngừng đến khi tình trạng của bạn ổn định hơn rồi mới thử dùng lại cà phê.

Đối với người chủ yếu bị ợ nóng, ợ chua hoặc trào ngược, cần đánh giá đồng thời nhiều yếu tố như lượng caffeine, loại cà phê, thể tích đồ uống, chất béo từ sữa hoặc kem và thời điểm uống trước khi nằm. Nếu chưa xác định được nguyên nhân, hãy thay đổi từng yếu tố mỗi lần để dễ nhận biết tác nhân thực sự trước khi quy hết trách nhiệm cho cà phê.

Song song với đó, không nên cố duy trì việc uống cà phê chỉ vì muốn tỉnh táo hoặc cho rằng cà phê giúp tiêu hóa tốt hơn. Việc điều chỉnh nên dựa trên nhóm triệu chứng cụ thể và nên dừng khi cà phê nhiều lần làm các triệu chứng tăng lên. 

Cuối cùng, cũng cần lưu ý rằng khó tiêu và GERD có thể cùng xuất hiện nhưng không phải là một bệnh, còn cà phê chỉ có thể là một yếu tố kích hoạt triệu chứng ở một số người chứ không phải là cơ sở để chẩn đoán bệnh.

=> Tham khảo thêm: Trào ngược dạ dày nên uống gì

Trong trường hợp các triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, việc đổi loại cà phê sẽ không còn là bước xử trí phù hợp và bạn nên được đánh giá bởi nhân viên y tế.

Khi nào nên ngừng tự điều chỉnh cà phê và đi khám?

Việc giảm hoặc tạm ngừng cà phê có thể giúp xác định liệu đây có phải là yếu tố làm triệu chứng tăng lên hay không. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng vẫn kéo dài hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường, bạn không nên tiếp tục thử các loại cà phê khác hoặc tự điều chỉnh chế độ uống, mà cần được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân chính xác.

Bạn nên đặt lịch khám nếu gặp một hoặc nhiều tình trạng sau:

• Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị tái diễn.
• Khó tiêu xuất hiện thường xuyên.
• Ợ nóng hoặc trào ngược ảnh hưởng đến giấc ngủ.
• Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.
• Buồn nôn hoặc nôn lặp lại.
• Chán ăn hoặc sụt cân không chủ ý.
• Triệu chứng không cải thiện dù đã ngừng uống cà phê.

Bác sĩ sẽ thăm khám và chẩn đoán, từ đó cho phương án xử lý phù hợp. Đối với các triệu chứng nhẹ có thể liên quan đến acid dạ dày, bác sĩ sẽ cân nhắc việc sử dụng dụng thuốc để giảm triệu chứng. Nhưng nên nhớ, bạn chỉ nên dùng thuốc khi có sự tham khảo từ bác sĩ hoặc dược sĩ và đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng. Không nên tự tăng liều hoặc dùng kéo dài thuốc kháng acid, cũng không nên xem thuốc là cách để tiếp tục duy trì thói quen uống cà phê khi đồ uống này nhiều lần làm triệu chứng tăng lên.

Ngoài ra, cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như:

• Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu sẫm, giống bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen như hắc ín hoặc có máu.
• Đau bụng đột ngột, dữ dội và không giảm.
• Chóng mặt, ngất, khó thở hoặc cơ thể suy yếu rõ rệt.

Những biểu hiện này có thể là dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa hoặc các bệnh lý cần được chẩn đoán và xử trí sớm, không nên tự theo dõi tại nhà. 

Cần lưu ý rằng triệu chứng xuất hiện sau khi uống cà phê không đồng nghĩa cà phê là nguyên nhân duy nhất. Theo National Health Service (NHS) – Indigestion, khó tiêu tái diễn, đau nặng, sụt cân không chủ ý, khó nuốt, nôn kéo dài hoặc có máu trong chất nôn hay phân đều là những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá, thay vì chỉ tiếp tục thay đổi loại cà phê hoặc chế độ ăn. 

https://www.nhs.uk/conditions/indigestion/

Phần tiếp theo sẽ giải đáp những câu hỏi thường gặp về cà phê sữa, cà phê, người bị viêm loét dạ dày và việc sử dụng thuốc kháng acid khi uống cà phê. Cùng theo dõi nhé!

Câu hỏi thường gặp về cà phê và đau dạ dày

Viêm dạ dày có uống cà phê được không?

Có thể, nếu cà phê không làm triệu chứng tăng. Người bị viêm dạ dày không bắt buộc phải kiêng cà phê tuyệt đối, nhưng nên giảm hoặc tạm ngừng nếu sau khi uống thường xuyên xuất hiện đau thượng vị, buồn nôn, nhanh no hoặc khó tiêu. 

Và nên nhớ 1 nguyên tắc rằng, cà phê không thay thế việc điều trị nguyên nhân gây viêm dạ dày.

Viêm loét dạ dày có uống cà phê được không?

Có thể, nhưng không nên uống nếu cà phê làm triệu chứng nặng hơn. Không nên dùng cà phê với mục đích giảm đau hoặc “kích thích tiêu hóa”. 

Nếu đang có triệu chứng viêm loét hoặc nhận thấy cà phê làm đau tăng, bạn nên hạn chế và tuân thủ phác đồ điều trị. Lưu ý rằng H. pylori và việc sử dụng thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) là hai nguyên nhân phổ biến của loét dạ dày tá tràng; cà phê không thay thế việc chẩn đoán và điều trị các nguyên nhân này. 

Trào ngược dạ dày có uống cà phê được không?

Có thể, nếu cà phê không làm ợ nóng hoặc ợ chua tăng. Như đã chia sẻ ở trên, cà phê và các đồ uống chứa caffeine có thể làm triệu chứng GERD tăng ở một số người, nhưng không phải ở tất cả người bệnh.

Nếu nhiều lần nhận thấy cà phê làm trào ngược nặng hơn, bạn nên giảm lượng hoặc tạm ngừng và theo dõi thêm.

Đau dạ dày uống cà phê sữa được không?

Có thể uống nếu cơ thể dung nạp tốt. Khi đánh giá phản ứng sau uống, cần xem xét cả caffeine, sữa, đường, kem và tổng lượng đồ uống, thay vì chỉ nhìn vào cà phê. Không thể mặc định cà phê sữa luôn ít gây khó chịu hơn cà phê đen.

Cà phê decaf có tốt hơn cho người đau dạ dày không?

Có thể là một lựa chọn nếu muốn giảm lượng caffeine, nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp hơn. Decaf không bảo đảm sẽ không gây đau thượng vị, buồn nôn, ợ nóng hoặc trào ngược. Bạn chỉ nên tiếp tục sử dụng nếu loại đồ uống này không làm triệu chứng tăng sau nhiều lần theo dõi.

Uống cà phê bị đau dạ dày nên làm gì?

Trước hết, hãy tạm ngừng uống cà phê và theo dõi phản ứng của cơ thể. Ghi lại loại cà phê, độ đậm và các thành phần pha cùng để xác định yếu tố có thể liên quan đến triệu chứng. Không nên cố tiếp tục uống hoặc tự dùng thuốc chỉ để duy trì thói quen. Nếu đau tái diễn, nặng hơn hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, bạn nên đi khám để biết chính xác nguyên nhân từ đó có phương pháp xử lý phù hợp.

Đang uống thuốc dạ dày có được uống cà phê không?

Không nên tự thay đổi thời điểm hoặc liều dùng thuốc để phù hợp với thói quen uống cà phê. Mỗi loại thuốc điều trị dạ dày có hướng dẫn sử dụng khác nhau, vì vậy hãy đọc kỹ hướng dẫn và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ nếu muốn tiếp tục uống cà phê trong quá trình điều trị.

Với thắc mắc người đau dạ dày có uống cà phê được không và Cách uống cà phê cho người đau dạ dày thì đáp án là người đau dạ dày không nhất thiết phải kiêng cà phê tuyệt đối nếu cơ thể vẫn dung nạp tốt. Thay vì áp dụng một quy tắc chung, hãy lựa chọn loại cà phê, cách uống và thời điểm phù hợp với khả năng dung nạp của chính cơ thể. Nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, bạn nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân.