Khoảng 80% phụ nữ gặp tình trạng đau hậu môn sau sinh do sự thay đổi áp lực ổ bụng và nội tiết tố. Tình trạng này có thể xảy ra ở cả những mẹ sinh thường lẫn sinh mổ, gây ảnh hưởng đến cả sinh hoạt lẫn tâm lý của các mẹ bỉm. Không chỉ gây khó khăn khi đi vệ sinh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chăm sóc bé. Vậy tình trạng này có nguy hiểm không? Có cần can thiệp điều trị sâu hơn hay không? Cùng Yumangel theo dõi những thông tin này trong bài viết dưới đây nhé!
Mục lục
1. Tại sao sau sinh bị đau hậu môn?
Có rất nhiều nguyên nhân khiến mẹ bị đau hậu môn sau sinh. Sự thay đổi nội tiết tố đóng vai trò “gốc rễ”. Sau sinh, nồng độ Progesterone giảm đột ngột nhưng chưa ổn định làm chậm nhu động ruột, dẫn đến táo bón kinh niên. Cũng tùy từng nguyên nhân sẽ quyết định mẹ bỉm có cần đến gặp bác sĩ để điều trị sâu hơn hay không. Một số nguyên nhân phổ biến có thể kể đến như:
Tại sao sau sinh bị đau hậu môn?
1.1. Bị trĩ sau sinh
Trĩ sau sinh là một trong những bệnh lý các mẹ thường gặp phải. Tình trạng này thường xảy ra nhiều ở các mẹ sinh thường và có con nặng cân. Lúc này các tĩnh mạch bị căng phồng quá mức do áp lực ổ bụng khi mang thai chưa kịp hồi phục, kết hợp với việc co thắt cơ vòng khi rặn đẻ. Với nguyên nhân này, mẹ bỉm có thể gặp phải các biểu hiện như: đại tiện ra máu, sưng đau hậu môn, tiết dịch nhầy ở hậu môn… gây đau và mùi khó chịu.
1.2. Nứt kẽ hậu môn
Táo bón sau sinh là tác nhân cơ học chính gây nứt kẽ hậu môn. Khi khối phân khô cứng đi qua ống hậu môn đang bị phù nề, nó sẽ gây ra các vết rách li ti tại niêm mạc. Để khắc phục, sản phụ cần tối ưu hóa nhu động ruột bằng cách bổ sung ít nhất 25g chất xơ mỗi ngày. Với tình trạng này, mẹ bỉm sẽ cảm thấy vùng hậu môn bị đau nhức, nóng rát. Tình trạng này đặc biệt khó chịu hơn khi đại tiện.
1.3. Rạn tầng sinh môn
Quá trình sinh thường có thể gây rạn tầng sinh môn, khiến vùng tầng sinh môn và hậu môn bị sưng, phù nề sau sinh gây ra đau. Nghiêm trọng hơn là rách đến cơ thắt hậu môn, gây đau.
1.5. Đau vùng chậu sau sinh
Đau vùng chậu sau sinh tuy không có cảm giác đau trực tiếp tại khu vực hậu môn như 2 tình trạng trên, tuy nhiên nhiều người cũng bị nhầm lẫn với đau hậu môn. Tình trạng này xảy ra là do sau sinh, toàn bộ khu vực vùng đáy chậu và trực tràng sẽ bị sưng, phù nề từ đó gây cảm giác đau và khó chịu.
Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác như vệ sinh chưa đúng cách, viêm nhiễm, táo bón hoặc rặn mạnh khi đi tiêu, dẫn đến triệu chứng đau xuất hiện rõ rệt sau mỗi lần đi vệ sinh. Tìm hiểu chi tiết tại: đau hậu môn sau khi đi vệ sinh
2. Mối liên hệ ít biết giữa sức khỏe dạ dày và tình trạng đau hậu môn
Nhiều mẹ bỉm thường bỏ qua mối liên hệ mật thiết giữa dạ dày và hậu môn. Thực tế, hệ tiêu hóa là một đường ống thống nhất. Khi hệ tiêu hóa trên (dạ dày) hoạt động kém, thức ăn không được phân rã tốt, dẫn đến đầy hơi và tăng áp lực lên đại tràng.
Việc duy trì niêm mạc dạ dày khỏe mạnh giúp chuỗi tiêu hóa vận hành trơn tru, từ đó giảm áp lực gián tiếp lên vùng hậu môn trực tràng. Đặc biệt, tình trạng trào ngược dạ dày sau sinh do stress chăm con cũng có thể làm rối loạn hệ thống tiêu hóa chung, khiến tình trạng táo bón và đau hậu môn trở nên trầm trọng hơn.
3. Đau hậu môn sau sinh có nguy hiểm không?
Đau hậu môn sau sinh kéo dài do trĩ có thể gây viêm và nhiễm trùng.
Đau hậu môn sau sinh thường lành tính và tự khỏi sau 7-14 ngày. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài trên 2 tuần hoặc kèm theo chảy máu thành tia, đây là dấu hiệu của trĩ cấp độ nặng hoặc nhiễm trùng hậu sản cần can thiệp y tế ngay lập tức.
Phần lớn các trường hợp đau hậu môn sau sinh là lành tính và sẽ giảm dần sau vài ngày đến 1 – 2 tuần, đặc biệt nếu nguyên nhân là do rách, khâu tầng sinh môn hoặc trĩ nhẹ. Tuy nhiên, cần cảnh giác khi có các dấu hiệu sau:
3.1. Tình trạng đau kéo dài
Dù nguyên nhân gây đau hậu môn là gì, nếu tình trạng đau kéo dài quá 2 tuần và không có dấu hiệu cải thiện thì mẹ bỉm đều cần đi khám để có phương hướng xử lý kịp thời. Trong điều kiện bình thường, đau hậu môn sau sinh thường giảm dần theo thời gian nhờ quá trình phục hồi tự nhiên của cơ thể. Khi tình trạng này kéo dài, có thể do viêm nhiễm, vết thương chưa lành hoặc các vấn đề khác cần được chẩn đoán và điều trị chuyên khoa.
3.2. Chảy máu nhiều, đau tăng nặng, sưng tấy, có mủ
- Chảy máu nhiều từ vùng hậu môn, đặc biệt khi kèm theo đau tăng nặng, là dấu hiệu đáng lo ngại. Đây là một trường hợp nghiêm trọng, có thể khiến mẹ bầu bị máu và cần sự can thiệp y tế khẩn cấp.
- Tình trạng sưng tấy rõ rệt hoặc xuất hiện mủ cho thấy có thể đang xảy ra nhiễm trùng, cần được xử lý y tế kịp thời để tránh lan rộng và gây biến chứng.
3.3. Có búi trĩ sa, vết nứt lớn hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường khác
- Khi xuất hiện búi trĩ sa ra ngoài, đây là dấu hiệu của tình trạng trĩ nặng cần được xử lý chuyên khoa.
- Các vết nứt lớn ở vùng hậu môn cũng có thể cần được khâu lại hoặc điều trị đặc biệt để đảm bảo lành thương tốt.
- Ngoài ra, bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khác như thay đổi hình dạng, màu sắc hoặc cảm giác khác lạ cũng nên được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để loại trừ các vấn đề nghiêm trọng.
3.4. Tác động tâm lý
Nếu tình trạng đau đã ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày hoặc gây ra những tác động tiêu cực đến tâm lý, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ để có thể phục hồi hoàn toàn là rất cần thiết.
| Để hiểu rõ hơn về các nguyên nhân gây đau hậu môn nói chung, đừng bỏ qua Đau hậu môn là bị gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị |
4. Cách cải thiện tình trạng đau hậu môn sau sinh
Với những tình trạng đau nhẹ, mẹ có thể sử dụng một số cách dưới đây để giảm tình trạng khó chịu nhé:
Cách cải thiện tình trạng đau hậu môn ở mẹ sau sinh
Vệ sinh vùng hậu môn đúng cách
- Rửa sạch hậu môn bằng nước ấm sau mỗi lần đi vệ sinh
- Dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng, tránh dùng giấy vệ sinh thô ráp
- Không dùng xà phòng hoặc hóa chất gây kích ứng
Chườm lạnh hoặc ấm
- Chườm túi đá hoặc khăn lạnh lên vùng hậu môn 10-15 phút/lần, ngày 2-3 lần nếu đau/sưng. Luôn bọc khăn để tránh bỏng lạnh, không chườm trực tiếp.
- Có thể thay thế bằng chườm ấm nếu cảm thấy dễ chịu hơn
Nghỉ ngơi và nâng cao chân
- Nằm nghỉ nhiều, kê cao chân giúp giảm sưng đau
- Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu một tư thế
- Hạn chế làm việc nặng, vận động mạnh trong giai đoạn đầu sau sinh
Ăn uống nhiều chất xơ, uống đủ nước
- Uống đủ nước mỗi ngày (1,5–2 lít). Nếu mẹ đang gặp các vấn đề về thực quản, có thể tìm hiểu thêm về các loại thuốc trị trào ngược dạ dày cho bà bầu và phụ nữ sau sinh để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
- Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt
- Hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, thực phẩm khó tiêu
Tập thói quen đi vệ sinh đều đặn
- Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu, không nhịn đi ngoài.
- Hạn chế ngồi lâu trong nhà vệ sinh, tránh rặn mạnh.
Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát
Chọn đồ cotton, tránh quần bó sát, đồ lót nylon.Giữ vùng hậu môn luôn khô ráo, sạch sẽ.
Luyện tập thể dục nhẹ nhàng
- Tập yoga, đi bộ nhẹ giúp lưu thông máu vùng chậu.
- Tránh vận động mạnh, nâng vật nặng trong giai đoạn đầu sau sinh.
Chú ý: Bên cạnh việc điều trị tại chỗ, các mẹ cũng cần chú trọng các thực phẩm tốt cho dạ dày vì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh từ “đầu nguồn” là chìa khóa then chốt để ngăn ngừa táo bón và giảm thốn đau hậu môn bền vững.
Đau hậu môn sau sinh kéo dài khiến các mẹ khó chịu và ảnh hưởng tới quá trình nuôi con. Do đó, ngay khi phát hiện đau thốn vùng hậu môn sau sinh mổ hoặc cơ thể có dấu hiệu bất thường, các mẹ không nên trì hoãn mà nên đi thăm khám ngay tại cơ sở y tế uy tín để được điều trị kịp thời nhé!
Câu hỏi thường gặp
1. Đau hậu môn sau sinh bao lâu thì hết?
Thông thường cơn đau sẽ giảm dần từ 1-2 tuần với trĩ nhẹ, và mất khoảng 4-6 tuần để hồi phục hoàn toàn với các vết rách tầng sinh môn sâu.
2. Ngâm nước muối hay nước ấm tốt hơn?
Các mẹ nên ưu tiên ngâm nước ấm sạch khoảng 40 độ C để làm giãn cơ vòng hậu môn, giúp giảm đau tức thì và tăng cường lưu thông máu, hỗ trợ làm lành vết thương.
Dược sĩ Nguyễn Thị Thu – Tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý và cung ứng thuốc – Cao đẳng dược TW Hải Dương với 6 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực trình dược, đã thực tập, công tác tại nhiều nhà thuốc khác nhau.
