[Giải đáp]: Polyp đại tràng có nên cắt không?

Trong các bệnh lý đường tiêu hóa, polyp đại tràng được xem là yếu tố nguy cơ có thể tiến triển thành ung thư nếu không theo dõi đúng cách. Vậy Polyp đại tràng có nên cắt không? Hay chỉ cần theo dõi định kỳ? Bài viết dưới đây Yumangel sẽ giúp bạn làm rõ vấn đề này?

I. Polyp đại tràng là gì?

Polyp đại tràng là những khối mô bất thường phát triển từ lớp niêm mạc bên trong đại tràng (ruột già). Các polyp này thường nhô lên bề mặt niêm mạc và đa số là lành tính ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, một số loại polyp có thể tiến triển thành ung thư đại tràng nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời.

Đặc điểm cơ bản của polyp đại tràng gồm:

• Hình thành từ sự tăng sinh bất thường của tế bào niêm mạc đại tràng
• Có thể có cuống hoặc dạng dẹt
• Thường phát triển âm thầm, ít gây triệu chứng rõ ràng
• Chủ yếu được phát hiện qua nội soi đại tràng

Chính vì polyp đại tràng giai đoạn đầu khó nhận biết bằng triệu chứng. Nên việc nội soi tầm soát định kỳ giúp chúng ta phát hiện sớm bệnh. Từ đó quyết định theo dõi hay can thiệp phù hợp để bảo vệ sức khỏe đại tràng lâu dài.

II. Polyp đại tràng có nên cắt không?

Thực tế, không phải polyp đại tràng nào cũng cần cắt ngay nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua. Bởi một số polyp có thể tiến triển thành ung thư nếu để lâu. Những yếu tố làm tăng nguy cơ ác tính:

• Nguy cơ polyp trở nên nguy hiểm thường cao hơn nếu có các đặc điểm sau:
• Polyp kích thước lớn
• Polyp dạng dẹt hoặc không cuống
• Có nhiều polyp trong đại tràng
• Kết quả cho thấy polyp tuyến hoặc polyp nguy cơ cao
• Người bệnh có tiền sử gia đình ung thư đại tràng

Khi được chẩn đoán có polyp đại tràng, người bệnh không nên tự lo lắng hoặc trì hoãn xử trí. Thay vào đó, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá nguy cơ và tư vấn cắt polyp hay theo dõi phù hợp. Chủ động nội soi và tuân thủ lịch tái khám là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe đại tràng.

III. Khi nào nên cắt polyp đại tràng?

Quyết định cắt polyp đại tràng cần dựa trên đánh giá tổng thể của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp ngay, nhưng cũng không nên trì hoãn nếu polyp nằm trong nhóm nguy cơ.

1. Trường hợp NÊN cắt polyp đại tràng

Người bệnh thường được chỉ định cắt polyp đại tràng trong các trường hợp sau:

• Polyp có kích thước từ 5-10 mm trở lên
• Kết quả nội soi gợi ý polyp tuyến hoặc polyp nguy cơ cao
• Polyp gây triệu chứng như: đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu
• Phát hiện nhiều polyp trong cùng một lần nội soi
• Người bệnh có tiền sử gia đình ung thư đại tràng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao

Cắt polyp sớm giúp loại bỏ tổn thương tiền ung thư và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng về sau.

2. Trường hợp CHƯA cần cắt, chỉ theo dõi

Một số trường hợp polyp đại tràng có thể chưa cần can thiệp ngay, thay vào đó là theo dõi định kỳ:

• Polyp nhỏ, đơn độc, hình thái lành tính
• Không gây triệu chứng lâm sàng
• Được bác sĩ đánh giá nguy cơ thấp sau nội soi và sinh thiết

Trong những trường hợp này, người bệnh vẫn cần nội soi kiểm tra lại theo lịch hẹn để kịp thời phát hiện nếu polyp có dấu hiệu thay đổi.

IV. Lưu ý trước và sau khi cắt polyp đại tràng

Để việc cắt polyp đại tràng đạt hiệu quả và hạn chế tối đa biến chứng, người bệnh cần chuẩn bị đúng cách trước thủ thuật và chăm sóc phù hợp sau can thiệp. Những lưu ý dưới đây giúp người đọc biết rõ phải làm gì, tránh gì và theo dõi ra sao.

1. Trước khi cắt polyp đại tràng

Việc chuẩn bị không đúng có thể khiến không cắt được polyp, tăng nguy cơ chảy máu hoặc phải nội soi lại.

1.1. Làm sạch đại tràng đúng cách (rất quan trọng)

• Uống dung dịch làm sạch ruột đúng liều – đúng thời gian theo hướng dẫn
• Không bỏ bữa uống thuốc xổ dù thấy đi ngoài nhiều
• Nếu vẫn còn phân đục, cần báo lại để bác sĩ đánh giá lại chất lượng làm sạch

Đại tràng không sạch có thể làm bỏ sót polyp nhỏ hoặc không cắt an toàn.

1.2. Nhịn ăn và dùng thuốc đúng chỉ định

• Nhịn ăn hoàn toàn ít nhất 6-8 giờ trước nội soi
• Có thể uống nước lọc đến trước nội soi 2 giờ (nếu được cho phép)
• Không tự ý ngưng thuốc khi chưa có chỉ định

Lưu ý: Nếu đang sử dụng các thuốc sau, người bệnh cần thông báo rõ cho bác sĩ trước khi cắt polyp đại tràng:

• Thuốc chống đông, aspirin: để bác sĩ cân nhắc thời điểm tạm ngưng hoặc điều chỉnh liều, nhằm giảm nguy cơ chảy máu sau cắt polyp.
• Thuốc tim mạch: giúp bác sĩ đánh giá khả năng chịu đựng thủ thuật và lựa chọn phương án nội soi an toàn.
• Thuốc điều trị tiểu đường: để điều chỉnh thời gian nhịn ăn, tránh hạ đường huyết trong và sau thủ thuật.

1.3. Chuẩn bị tâm lý và người đi cùng

• Sau nội soi có thể còn mệt do thuốc an thần
• Nên có người thân đi cùng, không tự lái xe sau thủ thuật

2. Sau khi cắt polyp đại tràng

Giai đoạn sau cắt polyp là thời điểm dễ gặp biến chứng nếu người bệnh chủ quan.

2.1. 24-48 giờ đầu sau cắt polyp

• Nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh, không mang vác nặng
• Có thể đau âm ỉ bụng nhẹ hoặc đầy hơi, đây là dấu hiệu bình thường
• Không sử dụng rượu bia, cà phê, thuốc lá

2.2. Chế độ ăn uống theo từng giai đoạn

Ngày 1-2:

• Cháo, súp, sữa, thức ăn mềm
• Tránh đồ cứng, cay, nhiều dầu mỡ

Sau 3-5 ngày:

• Ăn uống gần như bình thường
• Tăng dần rau xanh, trái cây mềm
• Uống đủ nước để tránh táo bón (tăng áp lực lên vết cắt)

2.3. Dấu hiệu bất thường cần đi khám ngay

Nếu có các triệu chứng bất thường dưới đây, người bệnh cần đi khám ngay:

• Đi ngoài ra máu đỏ tươi hoặc máu đen kéo dài
• Đau bụng dữ dội, đau tăng dần
• Sốt, chóng mặt, mệt nhiều

Đây có thể là dấu hiệu chảy máu hoặc biến chứng sau cắt polyp.

3. Sau khi cắt polyp bao lâu thì nội soi lại?

Sau khi cắt polyp đại tràng, người bệnh sẽ được chỉ định nội soi, tái khám lại để đảm bảo sức khỏe. Thông thường:

• Polyp nhỏ, nguy cơ thấp: nội soi lại sau 3-5 năm
• Polyp lớn, polyp tuyến, nhiều polyp: nội soi lại sau 6-12 tháng hoặc 1-3 năm
• Thời gian cụ thể phụ thuộc vào kết quả giải phẫu bệnh

Cắt polyp đại tràng không có nghĩa là hệ tiêu hóa của bạn được an toàn. Hiệu quả phòng ngừa ung thư chỉ đạt được khi người bệnh chuẩn bị đúng, chăm sóc đúng, theo dõi đúng. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau cắt polyp, hãy đi khám sớm thay vì tự theo dõi tại nhà.

V. Câu hỏi thường gặp

1. Cắt polyp đại tràng có nguy hiểm không?

Cắt polyp đại tràng hiện nay chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp nội soi và được đánh giá là tương đối an toàn nếu thực hiện đúng chỉ định và kỹ thuật. Phần lớn người bệnh có thể ra về trong ngày và hồi phục nhanh.

Tuy nhiên, một số rủi ro có thể gặp (tỷ lệ thấp):

• Chảy máu sau cắt polyp
• Đau bụng nhẹ, đầy hơi
• Hiếm gặp hơn là thủng đại tràng

Nguy cơ biến chứng thường cao hơn nếu polyp lớn, nhiều polyp hoặc người bệnh có bệnh nền. Việc tuân thủ hướng dẫn trước và sau thủ thuật giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể.

2. Polyp đại tràng bao lâu thì thành ung thư?

Không phải polyp đại tràng nào cũng tiến triển thành ung thư. Tuy nhiên, một số polyp, đặc biệt là polyp tuyến, có thể biến đổi ác tính theo thời gian.

Đặc điểm quá trình tiến triển:

• Thường diễn ra chậm, kéo dài nhiều năm
• Không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu
• Nguy cơ tăng dần nếu polyp không được theo dõi hoặc xử trí

Chính vì diễn tiến âm thầm, việc phát hiện và xử lý polyp sớm giúp ngăn chặn nguy cơ ung thư đại tràng hiệu quả.

3. Ăn gì để tiêu polyp đại tràng?

Hiện nay không có thực phẩm hay bài thuốc nào có thể làm polyp đại tràng tự tiêu. Polyp là tổn thương thực thể của niêm mạc đại tràng và không thể biến mất chỉ nhờ ăn uống.Tuy nhiên, chúng ta nên xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh. Bởi thực phẩm giúp:

• Hỗ trợ tiêu hóa
• Giảm nguy cơ hình thành polyp mới
• Tốt cho sức khỏe đại tràng về lâu dài

Nên ưu tiên:

• Rau xanh, trái cây giàu chất xơ
• Ngũ cốc nguyên hạt
• Hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn

Bên cạnh việc duy trì chế độ ăn uống hợp lý, người bệnh nên thăm khám sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm các yếu tố bệnh lý tiềm ẩn và chủ động phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

4. Cắt polyp đại tràng có mọc lại không?

Việc cắt polyp đại tràng giúp loại bỏ hoàn toàn tổn thương hiện tại, tuy nhiên không đồng nghĩa với việc polyp sẽ không xuất hiện trở lại. Ở một số người, đặc biệt là người có cơ địa dễ hình thành polyp hoặc có yếu tố nguy cơ, polyp mới vẫn có thể phát triển theo thời gian. Do đó, sau khi cắt polyp, người bệnh cần nội soi kiểm tra định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm và xử trí kịp thời.

5. Cắt polyp đại tràng có phải nằm viện không?

Phần lớn các trường hợp cắt polyp đại tràng được thực hiện bằng nội soi và không cần nằm viện. Người bệnh thường được theo dõi ngắn sau thủ thuật và có thể ra về trong ngày nếu không có biến chứng. 

Tuy nhiên, với những polyp kích thước lớn, nhiều polyp hoặc người bệnh có bệnh nền, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi tại viện để đảm bảo an toàn.

Việc cắt polyp đại tràng khi có chỉ định đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn nguy cơ tiến triển bệnh thành ác tính. Vì vậy, để trả lời chính xác câu hỏi Polyp đại tràng có nên cắt không?, người bệnh cần được thăm khám và đánh giá toàn diện dựa trên các tiêu chí chuyên môn. Bên cạnh đó, chủ động tầm soát định kỳ là giải pháp hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe đại tràng lâu dài.